SANRAL YI NGHENELELA KU ANTSWISA MAGONDZO EGIYANI

Hi Themba Chauke

Hi matshalatshala yo ringeta ku antswisa xiyimo xa magondzo xikan’we na nkhuluko wa le henhla wa timovha, masipala wa Giyani wu endlile vuxaka ximfumo na Ajensi ya Magondzo ya Afrika-Dzonga (SNARAL).

Ntwanano lowu andlariweke eka huvo ya masipala hi mukhanselara Thamsanqa Mabunda, eka ntshamo wa huvo lowu a wu ri kona sweswi, wu kombisa makungu ya SANRAL yo antswisa magondzo ya xifundzantsongo lama welaka eka masipala wa Giyani, lama tivekaka swinene tanihi mapatu ma ‘D’.

Mabunda u nyiketile huvo ya masipala tsalwa ra ntwanano wa matirhelo leswaku wu ta tekeriwa enhlokweni, a kombisa nkoka wa wona eka ku antswisa xiyimo xa magondzo xikan’we na ku lulamisa mitlhontlho ya nkhuluko ya le henhla ya timovha endhawini leyi. A nyika xiviko lexi hi ku yimela nhloko ya xiyenge xa magondzo na swifambo swa vaaki, mukhanselara Richard Mashale.

Ku ya hi Mabunda, SNARAL yi ta antswisa hi xiyimo xa le henhla gondzo ra R578, kusuka eka N’wamatatani ku fika emahambanwini ya tindlela egondzweni ra R81, leri sukaka hi le Polokwane. Phurojeke leyi yi ta endla kwalomu ka 54.7 wa tikhilomitara, na swona yi languteriwa ku tisa xintshuxo eka vachayeri va timovha na vakhandziyi lava tirhisaka ndlela leyi masiku hinkwawo.

Mabunda u hlamuserile leswaku ku antswisiwa ka gondzo leri swi ta endzhaku ka loko SANRAL, yi vonile leswaku mapatu mo tala ma ti ‘D’, ma tirhisiwa swinene ku ya etindhawini to hambana-hamba ta le Giyani, na swona ma larile ku kota ku amukela ntlakuko wa nkhuluko wa timovha.

Leswi swi vuriwa leswaku hi swona swi endlaka leswaku ku va na ntlimbano wa timovha, ngopfungopfu loko thekisi kumbe bazi ri yima ku tleketla kumbe ku chicha vakhandziyi epatwini. “Hi ku komisa, SANRAL, yi lemukile leswaku mapatu ma hina ma ti ‘D’ i mantsongo swinene. Loko ku ri na nkhuluko wa le henhla wa timovha, swi tisa swiphiqo ngopfungopfu loko mathekisi kumbe mabazi ma chicha kumbe ku rhwala vakhandziyi,” ku vula Mabunda.

Ku lulamisa ntlhontlho lowu, SNARAL yi tekile xiboho xo endla tindlela ta le tlhelo ka mapatu, leswi tivekaka tanihi mapatu ya vukorhokeri, etlhelo ka magondzo lamakulu. Tindlela leti ti ta pfumelela swifambo swa mani na ku kota ku yima ehandle ko kavanyeta nkhuluko wa timovha emagondzweni.

Mabunda u nyikile xikombiso hi gondzo ra ka N’wamankena, laha a vuleke leswaku vachayeri va timovhva va boheka ku yimela mathekisi loko ma tleketla kumbe ku chicha vakhandziyi egondzweni leriya. “Ku endliwa ka tindlela ta le tlhelo ka patu swi endleriwa ku herisa mikavanyeto ya muxaka walowo, xikan’we na ku antswisa vuhlayiseki na nkhuluko wa le magondzweni hi ku angarhela,” ku vula yena.  “Ku ya hi ntwanano wa matirhelo, loko tindlela leti ti akiwile, ti ta wela ehansi ka vulawuri bya masipala wa Giyani, leswaku ti hlayisiwa hi masipala,” u ya emahlweni

Ntwanano wa muxaka lowu wu tlhela wu katsa na xiphemu xa gondzo ra R578, na gondzo leri fanaka etindhawini ta le ka N’wamankena, leri nga ta angarhela kwalomu ka 5.6 wa tikhilomitara. Mabunda u tlhele a hlamusela leswaku enkarhini lowu hundzeke, migingiriko ya SANRAL a yi helela eka buloho ra Adolph Mhinga, eka R81, mpfhuka wo hoxa ribye ku nghena edorobeni ra Giyani.

“Hambiswiritano, eka ntwanano lowuntshwa, masipala wu ta nyika vutihlamuleri bya patu ku fika eka tirhoboto, leswaku swi wela ehansi ka makungu ya migingiriko ya SANRAL,” wa ha hlamusela.

Ntwanano lowu bumabumeriweke wu komba goza lerikulu ro antswisa migingiriko ya magondzo, ku olovisa ntlimbano, xikan’we na ku tlakusa vuhlayiseki xikan’we na mafambelo ya vatirhisi va patu etindhawini ta masipala wa Giyani.