Vaaki Vakarhele ku Tshama eMbamba Mencisi

Hi Themba Chauke
Vaaki va muganga wa ka Mahlohlwani, eka ndhawu leyi tivekaka swinene hi vito ra
Saselamani, eswitandini swintshwa, a va ri ku kombiseni ka kuvilela hi Ravumbirhi ra
ti 01 Mawuwani 2025. Vaaki lava va vula leswaku va vilerisiwa hi ku pfumaleka ka
gezi eka switandi leswi, laha va vulaka leswaku masipala wa Collins Chabane wu va
tshembhisile ku va hoxela gezi kusukela hi n’hweti ya Mawuwani 2023.
Va kombisa leswaku phurojeke leyi a yi ri ya lembe rin’we naswona a yi fanele ku
hoxa gezi eka mimiti ya 400, kambe ku fika sweswi kuhava na muti na wun’we lowu
lumekaka. Va tlhela va vula leswaku va vile na tihlengeletano to hambana-hambana
na masipala kambe a ku na nhlanga leyi yi nga baleka ngati hikuva masipala wu
tsandzekile ku hetisisa switshembhiso. Lexi xi nga kwatisa vaaki hi leswaku meyara
wa masipala wa Collins Chabane, Mukhaselara Shadrack Maluleke u vurile hi nomo
wakwe eka yin’wana ya tihlengeletano leswaku ku hoxiwa ka gezi endhawini leyi swi
le ka 92%, leswi vaaki va swi bakanyelaka etlhelo. Kasi va tlhela va hehla meyara
leswaku u tlherile a kombisa eka xiviko xa masipala leswaku gezi ra ka Mahlohlwani
ra lumeka.
Loko va ya emahlweni va vula leswaku a va tshembhisiwile leswaku hi siku ra ti 27
Khotavuxika, khamphani ya gezi ya ka Eskom, a yi fanele kuva yi fikile emungangeni
lowuya ku ya lumeka gezi kambe a swi va nga tano. Leswi hi swona swi nga endla
leswaku vaaki va khitikana hi musumbhunuko wa ti 30 Khotavuxika 2025, ku ya
vonana na meyara ku kuma nhlamulo ya ku tsandzeka ka Eskom ku fika emugangeni
lowu. Va vula leswaku meyara u va tshembhisile hi papilla leswaku ti-thirasifoma ti
ta fika naswona ti ta va ti helerile. Va tlherile va kombela meyara ku nyika mbulavulo
wa leswaku kuhava gezi eka Mahlohlwani va tlhela va kombela leswaku mukondiraka
a chela swibokisana swa gezi eka mimiti hinkwayo.
Kasi vaaki va tlhele va lotlela na heke ya tihofisi ta masipala eSaselamani, ku yimisa
migingiriko hinkwayo ya masipala. Va hehla masipala leswaku wu xungetile ku pfula
nandzu ehenhla ka vaaki. Masipala wu tshembhisile leswaku tithirasifoma ti ta va ti
helerile hi siku ra 01 Mawawani 2025, kambe a swi va nga tano, leswi swi nga
hlundzukisa vaaki va vula leswaku masipala wu nyika swiviko swa mavunwa hi
mhaka leyi.
Muvulavuleri wa masipala wa Collins Chabane Robert Mathye, u tiyisisile leswaku
vaaki lava a va yile ku ya hlangana na meyara wa masipala, kambe hi nkarhi wa
kona a ku lo sala timinete ta khume leswaku meyara a nghena eka ntshamo wa
huvo ya masipala. “Vaaki lava va fikile hi xibazana, naswona meyara u va nyikile

ndleve hambileswi a nga ri na nkarhi, kambe u tekile matsalwa lama humaka eka
vaaki, leswaku a ta ma hlaya ku nyika nhlamulo eka vaaki,” ku vula Mathye loyi a
byeleke phephahungu ra Nthavela leswaku enkarhini wa sweswi ka ha yimeriwile
n’wangulo kusuka eka meyara hi kona masipala wu nga ta vulavula xo tiya hi mhaka
leyi tanihileswi meyara a ha khomekeke hi yin’wana migingiriko ya tihlengeletano
ehandle. Loko hungu leri ri ya kandziyisiwa, a ku fikile yin’we ya tithirasifoma
ehenhla ka nhungu wa tithirasifoma leti ti lavekaka emugangeni lowuya.