NKAMBA YA VUWISELO YA SHINGWEDZI YI PFULA

Hi Themba Chauke

Ntanga wa swihari wa Kruger wu pfurile ximfumo nkamba ya vuwiselo ya Xingwedzi hi Ravutlhanu ra ti 06 Nyenyankulu 2026, endzhaku ka ku hetisisa ku lulamisiwa ka miako leyi onhiweke hi tipfula ta matimba na ndhambi leyi hlaseleke ntanga hi Sunguti 2026.

Maxelo lamobiha swinene ya onhile swinene etindhawini to hlaya ta le ntangeni, laha ku onhakeke mabuloho, mapatu na yin’wana miako ya nkoka. Ku onhaka loku ku bohelerile leswaku ntanga wu pfariwa nkarhinyana emasungulweni ya lembe leri. Hambileswi ntanga wu pfuleke endzhaku ka nkarhi, tin’wana tikamba a ta ha pfariwile hikokwalaho ko onhaka ka mapatu na miako ya vupfhumba, ku katsa na Shingwedzi, leyi ya ha ku pfulaka hi Ravutlhanu.

Ku pfuriwa nakambe ka nkamba ya vuwiselo ya Shingwedzi, swi kombisa gondzo lerikulu ra matshalatshala ya ntanga yo vuyelerisa ku fikeleleka ka yin’wana ya tikamba ta ndhuma en’walungu wa ntanga, leswi tiseke swintshuxo eka vaendzi na swiyenge swa vupfhumba leswi tirhelaka endhawini liya. Vufambisi bya ntanga byi tiyisisile eka vaendzi leswaku swikambelo hinkwaswo leswi lavekaka swa vuhlayiseki na ku vuyelela swi hetisiwile ku tiyisisa leswaku nkamba na tindhawu ta le kusuhi na ndhawu leyi ti tirha hi ku hetiseka, xikan’we na vuhlayiseki bya vapfhumba.

Hambiswiritano, ku fikelela enkambeni leyi swi koteka hi ku tirhisa gede ya Punda Maria na ya Phafuri. Leswi swi va kona hikokwalaho ka ntirho wo lunghisa lowu yaka emahlweni eka buloho ra Letaba egondzweni ra H1-6, exikarhi ka tikamba ta Mopani na Letaba.

Patu ra H1-6 ra xikontiri ri famba kusuka en’walungu ku ya edzongeni, hi ku hlanganisa tikamba to hlaya exikarhi, leti katsaka, Mopani na Shingwedzi. Ehandle ka ku tirha ka buloho leri eka patu leri, vapfhumba lava nghenaka hi gede ya le Phalaborwa, kumbe lava fambaka kusuka eLetaba, a swi nge koteki leswaku va fikelela xiphemu xa n’walungu wa ntanga, ehandle ka ku tirhisa gede ya Phunda Maria kumbe ya Phafuri. Ntanga wu vule leswaku vaaki va ta tivisiwa loko buloho ri lulamerile ku tirhisiwa.

Tin’wana tikamba en’walungu wa ntanga leti pfuleke ti katsa Punda Maria na Bateleur. Loko ku ri nkamba ya MOpani, yona yi pfurile xiphemu xin’wana, na swona enkarhini wa sweswi yi fikeleriwa ntsena hi ku tirhisa gede ya Punda Maria na Phafuri. Ku ya hi Mufambisinkulu wa timhaka ta vuhlanganisi entangeni, Rey Thakuli, u vule leswaku vhengele ra swakudya ra Mopani ri le ku lunghisiweni.

Loko a vutisiwa hi nkamba ya Letaba, Thakhuli u vule leswaku a yi si pfuriwa, kambe ko va ndhawu ya nkombiso na le chela mafura leswi pfuleke. U kombisile leswaku nkamba ya Olifants yona yi pfurile kusuhi na Letaba, na swona yi fikeleleka ntsena hi gede ya Phalaborwa

Kasi hi hala tlhelo, nkamba ya Talamati, hambileswi a yi pfuriwile, yi bohekile ku pfariwa hikokwalaho ka mpfula leyi ya ha ku naka hi n’hweti ya Nyenyankulu, leswi onheke na patu. Vapfhumba lava kunguhataka ku endzela nkamba leyi va yisiwa eka tin’wana tikamba. “Vaendzi va tsundzuxiwa leswaku mapatu ya girawulu ya na swikoweto swa leswaku “a ku ngheniwi”, a swi fanelanga leswaku ku fambiwa hi kona hambi swi endlise ku yini. Lexi i xilemukiso xa ntanga tanihileswi ku vuriwaka leswaku mapatu lama a ma hlayiisekanga.

Ku kondza buloho ra H1-6 ra xikontiri ri lunghisiwa, vapfhumba eka ntanga wa swihari wa Kruger va ta hlangana na swipimelo swa mafambelo, leswi va nga se tshamaka va hlangana na swona, tanihileswi va nga ta boheleriwa ku fambela etindhawini to karhi, laha swi nga kotekiki kusuka en’walungu ku ya edzongeni hi ku famba hi le ndzeni ka ntanga.