VADYONDZI VA NYIKERIWA
Hi Themba Chauke
Nhlangano wo ka wu nga ri wo bindzula (NPO) eGiyani, wu tisile ku ntshunxeka na xindzhuti eka madzanadzana ya vanhwanyana va le swikolweni swa mune etindhawini ta le Giyani, endzhaku ka ku nyikela hi switirhisiwa swa va xisati eka vadyondzi va 371, ku nga matshalatshala yo va pfuna ku tshama exikolweni va langutana na tidyondzo ta vona.
Nhlangano lowu tivekaka tanihi Kokwani Dala Foundation lowu sunguriweke hi David Zitha, kusuka emugangeni wa ka Jim, eGiyani, wu sungurile ntirho wa wona wo nyikela exikolweni xa le hansi xa Jim Rhangani, ekaya rakwe, laha ku nyikeriweke vadyondzi va 161.
Nhlangano wu yile emahlweni wu ya nyikela exikolweni xa le hansi xa Chamandu emugangeni wa ka Mapuve, laha ku nyikeriweke vadyondzi va 70, a nga se hundzela emahlweni ku ya exikolweni xa le hansi xa Famanda emugangeni wa ka Siyandhani laha na kona a nyikeleke vadyondzi va 70. U gimetile ntirho wakwe exikolweni xa le henhla xa Kheto Nxumalo laha a tlheleke a nyikela vadyondzi va 70.
Loko a vulavula endzhaku ko nyikela exikolweni xa le henhla xa Kheto Nxumalo, Zitha u hlohleterile vadyondzi ku kongomana na tidyondzo ta vona ehandle ka mitlhontlho leyi va hlanganaka na yona, a kombisa hi lomu a sukaka kona loko a ha kula.
“Vutomi a byi nga olovi loko hi kula, ku ya exikolweni hi ri hava mali yo longa, ngopfungopfu hi mikarhi leyi a ka ha biwa eswikolweni. A hi ta vitaniwa etlilasini ya vadyondzisi hi biwa swinene hi ntshilani, hi mhakanyana, leswi endleke leswaku van’wana vadyondzi va tshika xikolo,” ku vula yena.
“Kambe n’wina sweswi a ma ha vilerisiwi hi mhaka yo biwa, tanihileswi se swi herisiweke, na swona mfumo wu mi nyika na swakudya swa mahala hi xikimu xa swakudya swa xikolo.”
“Hungu leri ndzi lavaka ku mi siya na rona namuntlha hi leswaku xiyimo xa n’wina a xi fanelanga ku mi sivela ku fikelela milorho ya n’wina. Hambi xiyimo xo tika ku fika kwihi ekaya, mi nga ha humelela loko mi tekela dyondzo enhlokweni,” wa hlamusela.
Un’wana loyi a vulavuleke na vadyondzi i mudzaberi Gezani Mashaba, loyi a ri xivulavuri xa nhlonhletelo eka siku leri. Mashaba u hlohleterile vanhwanyana ku rhangisa dyondzo emahlweni na ku papalata timhaka ta masangu leswi nga endlaka leswaku va tika va ha ri lavantsongo, leswi a lemukiseke leswaku swi nga onha vumundzuku bya vona.
“Loko mo tika sweswi, mi fanele ku swi tiva leswaku i xihoxo xa nkarhi hinkwawo lexi mi nga ta hanya na xona vutomi bya n’wina hinkwabyo. Ku hava ndlela yo swi lulamisa endzhaku ka nkarhi. Van’wana va hetelela va tshikile xikolo hikwalaho ka swona. Hikokwalaho swi na nkoka ku rivala timhaka ta masangu mi kongomana na tidyondzo ta n’wina,” ku vula Mashaba
Kasi un’wana wa vadyondzisi, Flora Maluleke, u vulavurile hi ku yimela xikolo xa le henhla xa Kheto Nxumalo, laha a nga amukela swihanano kusuka eka Kokwani Dala Foundation, laha a vuleke leswaku leswi swi ta pfuna swinene ku tisa ntshembho eka vadyondzi hi mikarhi yo vona masiku ya n’hweti. “Tanihi xikolo hi khensa swihanano leswi mi nyikeke vadyondzi va hina. Ha swi khensisa swinene na ku tshemba leswaku swi ta pfuna swinene eka vadyondzi.