Nghozi ya Bazi yi Koxa Vutomi byo Hlay

Hi Pilot Managanyi

Ku humelerile nghozi yo chavisa leyi katsaka xifambo xa bazi egondzweni ra N1 ekusuhi na ndhawu ya vuwiselo ya Ingwe Lodge, ehandlenyana ka doroba ra Louis Trichardt. Nghozi leyi yi siyile vanhu vo ringana 43 va lahlekeriwile hi vutomi, van’wana vo tala va le ka xiyimo xo chavisa, va xinawu va tiyisisile hi mixo wa 12, Nhlangula 2025. Bazi leri a ri suka ePort Elizabeth ri kongomile eHarare, Zimbabwe, ri vumbulukile na vusiku, va xilamulela-mhango va na ku chava hi ndlela ya leswi mhango leyi yi humeleriseke xiswona.

Nghozi leyi yi nga humelela ha yona egondzweni ra N1 leyi hundzaka hi le ntshaveni ya Soutpansberg yi endlile leswaku gondzo ri nga fambeki. Gondzo a ri pfariwile hi nkarhi lowu a ku endliwa vulavisisi naswona Vachayeri a va tirhisa magondzo man’wana ku fika laha a va kongoma kona. Lava sukaka eMakhado va ya Meusina a va tirhisa gondzo leri jikaka hile Witvlag, Lava sukaka Musina va ya eMakhado a va tirhisa gondzo leri jikaka hile Williespoort.

Va xilamulela mhango, ku katsa maphorisa, switimela-ndzilo, na vaongori a va ri kona ku pfuna lava va nga pona eka nghozi leyi. Xivangelo xa nghozi a xi tiveki naswona vulavisisi byi ya emahlweni, kambe ku ehleketeleriwa  leswaku magombogombo na majikajikelo ya gondzo ku nga va xivangelo nkulu xa nghozi leyi.

Kasi endzhaku ka mhango, ku kumekile na tiphilisi ta ti-ARV, leti swi nga tivekiki leswaku a ti fambisiwa hi nawu, kumbe a swi nga ri enawini, laha vulavisisi eka mhaka leyi byi nga sungula. Vakhandziyi lava va Poneke eka mhango leyi va kombisile leswaku bazi a ri tele ku tlula mpimo naswona muchayeri a chayela hi rivilo ra le henhla. Va kombisa leswaku va ringetile ku tshinya muchayeri hi rivilo ra le henhla va kombela leswaku a enhlisa rivilo, kambe a va honisa.

Bazi leri a ri rhwarile vakhandziyi va 91, naswona hi mikarhi yo hlaya, swipimelo swa vakhandziyi emabazini swi le ka vanhu va 60, ku ya eka 66, leswi swi vulaka leswaku nhlayo ya vanhu a yi ri henhla swinene hi ku tlula nhlayo ya hafu ya vakhandziyi lava va lavekaka. Hi hala tlhelo, tanihilaha swi tolovelekeke loko vakhandziyi va le ka matiko lama khumbhekaka va teka tendzo to ya emakaya va rhwala mindzhwalo yo hlaya swinene, leswi swi vulaka leswaku mindzhwalo leyi a yi rhaliwile hi bazi na yona a yi hlayile swinene.