GIYANI YI KUMA MABAZI

Hi Themba Chauke

Vakhandziyi lava tirhisaka mabazi ya Great North Transport (GNT) kuya emitirhweni, eswikolweni na le tindhawini tin’wana va ta vuyeriwa eka ku antswisiwa ka vukorhokeri bya vutleketli bya vaaki endzhaku ka ku fika ka mabazi ya nkaye mantshwa eGiyani hi Ravumune.

Mabazi lawa ma nyikeriwile ximfumo hi GNT, xiphemu xa Ajesi ya Nhluvukiso wa Ikhonomi ya Limpopo (LEDA), tanihi pfhumba leri yaka emahlweni leri kongomisiweke eka ku antswisa vukorhokeri bya vutleketli bya vaaki exifundzenikulu.

Ntirho wo nyikela a wu khomeriwile eka masipala wa Giyani, laha vaaki, swirho swa mfumo na swiyenge swa vutleketli a va hlengeletanile kuya mbhoniyela ku fika ka mabazi lamantshwa. Kuya hi mutshamaxitulu wa nkarhinyana wa LEDA Silence Makhubele, u vule leswaku mabazi lamantshwa ma pfala mabazi ma khale lama a ma nga ha hlayisekanga emagondzweni hikokwalaho ko tshamela ro tshoveka, leswi a swi endla leswaku ku va na ku hlwela eka vukorhokeri na ku tsandzeka ku teka merendzo.

“Tanihi LEDA, ha tsaka ku nyikela hi mabazi lamantshwa ku tiyisisa leswaku vakhandziyi va famba hi swifambo swo hlayiseka na ku tshembheka,” ku vula Makhubele. U kombisile leswaku GNT a yi langutanile na ku enhla swinene eka mabazi ku ringana malembe yo hlaya, leswi a swi endla leswaku tindhawu to hlaya ti pfumala swifambo. “Loko mi langutisa lomu hi humaka kona, mi ta tsundzuka leswaku mabazi ma hina mo hlaya a ma nyamalarile. Loko ndzi nga hoxisi, laha Giyani a ku sale mabazi manharhu ntsena ku korhokela tindlela hinkwato, leswi a swi hi bohelela ku lomba mabazi kun’wana ku pfuneta eka vutleketetli” ku vula yena.

Makhubele u vule leswaku nhlangano a wu swi tiva leswaku magidigidi wa vakhandziyi exifundzenikulu a va tshembhela eka vukorhokeri bya GNT masiku hinkwawo na swona ku antswisa vukorhokeri lebyi ka ha ri leswi va swi rhangisaka emahlweni.

U yile emahlweni a boxa leswaku ku fika ka mabazi ma nkaye i xiphemu xa mabazi ma 71 lama xaviweke exifundzenikulu xa Limpopo. Man’wana ma mabazi lawa ma ta engeteriwa eka mabazi ma le Giyani. Giyani yi fanele ku va na mabazi ma 14 loko ma helerile,” ku vula Makhubele.

U yile emahlweni a vula leswaku ku fika ka mabazi man’wana swi ta ya emahlweni hi ku famba ka nkarhi na swona ntirho hinkwawo wo xava mabazi wu ta va wu fikile emakumu hi Mhawuri.

Loko a angula eka ntirho lowu, meyara wa masipala wa Giyani Thandi Zitha u amukerile hi mandla mambirhi ku fika ka mabazi lawa laha a vuleke leswaku leswi swi ta pfuna swinene eka vakhandziyi. “Mabazi ma khale a ma ha hlayisekanga eka vakhandziyi. I khale hi kombisa swivilelo hi ku kayivela ka mabazi, kambe sweswi hi lawa se ma fikile,” ku vula yena.

Zitha u kombela vaaki ku teka vun’winyi bya switirhisiwa a tlhela a kombela lewaku va pfuneta ku swi sirhelela eka ku onhiwa na ku tirhisiwa hi vusopfa. “Se swi le mavokweni ya vaaki ku hlayisa mabazi lawa leswaku ma ta tirha nkarhi wo leha ma nga se pfariwa hi man’wana,” wa gimeta.