Phurojeke ya Timakete Yi Konanisiwa

 Hi Dunisani Ntsanwisi

Vandla ra EFF eGiyani, ri hehla leswaku phurojeke ya miako ya timakete, leyi ya ha ku simekiwaka hi Masipala wa Giyani, hi xikongomelo xo antswisa ikhonomi, leyi yi akiwaka kusuka eKholichi ya Lethaba ku ya exibedlele xa Nkhensani, yi tisa nxungeto eka vaaki, tanihileswi yi akiwaka ehenhla ka ntila wa tiphayiphi ta mati. Loko a vulavula hi phurojeke, Austin Mabasa, ximokonkulu xa EFF eGiyani, u vurile leswaku ndlela leyi masipala wu endlaka ha kona migingiriko ya vumaki lebyi, swi kombisa leswaku masipala a wu pfumala mepe wa xithekiniki wa ndhawu leyi.

 “Loko a va ri na mepe lowu faneleke wa vumaki bya le hansi ka misava, a va nga ta pasisa leswaku vumaki lebyi byi endliwa ehenhla ka phayiphi ya mati, tanihileswi swi nga na nxungeto wo onha,” wa hlamusela, laha a nga kombisa leswaku loko ko tshuka ku va na nghozi yo onhaka, leswi swi ta khumbha tindhawu to tala ta vaaki, leswi swi nga ta koxa tihakelo ta le henhla to lunghisa ku katsa na ku wisa miako ya timakete. Loko a vulavula hi nkarhi lowu a yimile endhawini liya ku endliwaka miako ya timakete leti, laha a ku ri naswikoweto swa mitila yo basa, leswi swi kombisaka makungu yo aka miako ya timakete letintshwa, Mabasa u kombisile leswaku lava va endleke vulavisis eka ndhawu leyi a va tirhanga ntirho wa vona, hikuva a va tekelanga enhlokweni switandzhaku swa kona naswona loyi a nga endla makungu ya timakete leti, u na xovono xo koma.

Mabasa u hehla masipala hi ku tsandzeka ku tihlanganisa na vaaki loko wu endla makungu yo aka timaketele leti, laha a vuleke leswaku a ti ri kona tindhawu to antswa. “Laha timakete leti ti akiweke kona a ti koki rinoko eka vaaki. Ku na tindhawu leti pfulekeke exikarhi ka Xikolo xa le Henhla xa Giyani na Xibedlele xa le Vuxakeni laha a ti ta koka vanhu vo hlaya rinoko loko a swi lo akiwa kona,” wa hlamusela.

Hambiswiritano, muvulavuleri wa masipala wa Giyani Steven Mavunda, u kanetile leswaku masipala wu aka miako ya timakete ehenhla ka ntila wa tiphayiphi ta mati. U vurile leswaku phurojeke leyi yi endliwa hi ku tirhisana na Komiti yo Fambisa Phurojeke (PSC), na leswaku a swi nga ta koteka leswaku va aka miako leyi a yi ta xungeta ntila wa tiphayiphi ta mati.

 “Phurojeke leyi yi fambisiwa hi ku tihlanganisa na vaaki, hi ku tirhisa PSC, CLO, tikhaselara na Muhlanganisi wa Vaaki. Xipano lexi xi tumbuluxiwile ku kuma, ku lulamisa, na ku fambisa swivilelo leswi fambelanaka na swa vaaki,” wa hlamusela, “Hi nga tiyisisa leswaku, ku ya hi swikoweto swo basa leswi nga kona eka tindhawu leti ku akiwaka miako ya timakete, ntila wa tiphayiphi ta mati lowu wu nga kona sweswi, a wu nge fambi hi le hansi ka miako, tanihileswi tiinjhiniyere ta phurojeke ti tivaka hi vukona bya tiphayiphi leti. Swi fanele ku tekeriwa enhlokweni leswaku phurojeke leyi yi endleriwile ku tisa miako ya kahle eka vaxavisi. Hikokwalaho ka leswi masipala wu ta tiyisisa leswaku vumaki lebyi a byi khumbi miako leyi nga kona hi ndlela yo biha,” wa gimeta.