HOLOBYENKULU A TSHEMBISA VUKHORHOKERI EGIYANI

Hi Themba Chauke

Holobyenkulu wa xifundzakulu xa Limpopo, Dokodela Phophi Ramathuba, u kombisile ku tinyiketela ka mfumo wakwe ku antswisa timhaka ta vukhorhokeri, ngopfu-ngopfu mphakelo wa mati, hi nkarhi lowu a vulavula eka nhlengeletano wa vandla ra ANC erivaleni ra mitlangu eGiyani, loko vandla ri simeka pfhumba ro hlawula tikhanselara eka nhlawulo wa miganga lowu taka.

Loko a vulavula na vatshami, Ramathuba u vule leswaku vaaki va karhele hi mivulavulo ya tipolitiki, kambe va lava mbuyelo lowu vonakaka. U amukerile ku hlundzuka ka vaaki loko swi ta eka timhaka ta nkayivelo wa mphakelo wa mati, ngopfu-ngopfu eGiyani, laha a tshembiseke vatshami leswaku ku le ku endliweni ka matshalatshala ku lulamisa xiphiqo lexi. “Vanhu va hina va karhele hi mivulavulo yo leha, va lava mati na vukhorhokeri,” ku vula yena, laha a yeke emahlweni a vula leswaku Komiti ya Vurhangeri bya Vukhume-n’we bya vandla ra ANC eLimpopo (PEC) byi tiva hi ku hetiseka swivilelo swa vaaki naswona byi tinyiketerile ku swi lulamisa.

Ramathuba u tlherile a basisa maheveheve lama nga kona eka swiyenge swa mabulo hi mhaka ya nhlengeletano wa yena na Holobye wa Mati na Nkululo, Pemmy Majodina, eka nhlengeletano lowu a wu ri kona wa vurhangeri bya ANC etikweni (NEC), laha un’wana wa vatirhisi va swiyenge swa mabulo a vuleke leswaku Ramathuba a lava ku duma. U bakanyele etlhelo swihehlo swa leswaku nhlengeletano a wu endleriwa ku voniwa hi vaaki, laha a vuleke leswaku a wu ri kona ku langutisisa swiphiqo swa mati leswi xifundzakulu xa Limpopo xi hlanganaka na swona.

“A ndzi ri eka nhlengeletano wa NEC, kambe ndzi nga se suka eka nhlengeletano, ndzi vonile hungu eka Facebook ri vutisa leswaku xana xifaniso xa Holobyenkulu na Musanda a va burisana yini na Pemmy Majodina, laha a ehleketelela leswaku hi lava ku duma,” wa hlamusela. “A hi teki swifaniso hi xikongomelo xo lava ku duma. Hi vulavula hi mitlhontlho ya mati eka xifundzakulu xa hina hikuva khomuredi Majodina i Holobye wa Mati,” ku vula yena.

Ku ya hi Holobyenkulu, xiphemu xo sungula xo chela tiphayiphi to phakela mati emigangeni ya 23 eGiyani xi gimetiwile, na swona mivulavulo na Holobye yi endlile leswaku a pasisa xiphemu xa vumbirhi. U tiyisisile leswaku Masipala wa xifundzantsongo xa Mopani wu thoriwile ximfumo ku endla xiphemu lexi landzelaka. U tlhele a vula leswaku maendlelo lama fanaka ma ta tlhela ma endliwa na le ka swifundzantsongo swin’wana leswi katsaka Vhembe, Polokwane na Sekhukhune.

Ehandle ka timhaka ta mati, Ramathuba u tlhele a kombisa swilaveko swa ku lunghisiwa ka mapatu lama onhiweke hi tipfula na ndhambi. U vurile leswaku ku hambana na swifundzakulu swin’wana leswi tirhaka ehansi ka mfumo wa nhlengelo, Limpopo yi na vulawuri byo hetiseka eka vufambisi bya wona, naswona xi fanele ku kota ku phakela vukhorhokeri ehandle ka tihlamuselo tin’wana.

U tlherile a tirhisa nkarhi lowu ku sola mfumo wa le xikarhi a vula leswaku a wu vekisi hi ku hetiseka eLimpopo. Hambileswi ANC yi nga na nseketelo wa le henhla eka xifundzakulu, mpimanyeto lowu humaka eka mfumo wa le xikarhi a wu enelanga ku fikelela swilaveko swa vaaki.

“Xana ikhonomi ya hina yi ta kula njhani loko mi nga vekisi eka hina?” wa vutisa, laha a kombiseke hi mfuwo wa swicelwa swa xifundzakulu lowu nga se khumbhiwaka na swilaveko swa mapfhumba lama nga ta vuyerisa vaaki va xifundzakulu.

Ramathuba u tlhele a lemukisa leswaku ku ya emahlweni na ku tsan’wiwa a swi nga he tekiwi. U vule leswaku PEC leyi yi ha ku hlawuriwaka yi ta lwa hi matimba ku vona leswaku tindzawulo ta mfumo wa le xikarhi ti humesa mali na ku tekela enhlokweni swibumabumelo swa vuvekisi. “Sweswi i nkarhi wa ku langutisisa eLimpopo, a hi nge wisi ku fika laha swiphiqo swa mati swi nga ta hela,” wa gimeta.