MASIPALA WU KOMBISA KU HLWELA KU VUMAKI BYA MAPATU.

Hi Themba Chauke

Nhloko ya Magondzo na Vumaki, mukhanselara Thamsanqa Mabunda u kombisile mitlhontlho leyi khumbhaka tiphurojeke ta vumaki bya mapatu ehansi ka masipala, leswi katsaka ku hlwela loku endliwaka hi maendlelo ya mapatu ya xifundzakulu xikan’we na ku onhiwa swinene hi tipfula leti veke kona.

Mabunda a angula ehenhla ka xivutiso hi vaaki lava a va lava ku tiva hi tiphurojeke ta mapatu leti nga helangiki, etindhawini to fana na le ka Nkomo na tin’wana. Vaaki a va kombisa hi phurojeke ya patu leyi sunguriweke hi nkarhi wa vufambisi lebyi nga hundza hi ku rhangeriwa hi khale ka ximokonkulu xa masipala wa Giyani mukhanselara Richard Mashale, leyi nga si hetiwaka.

  Loko a angula, Mabunda u vule leswaku tiphurojeke to hlaya ta mapatu leti yimeke ehansi ka masipala swi kona hikwalaho ka Ndzawulo ya Mitirho ya Vaaki, Magondzo na Vumaki leyi leriseke leswaku masipala wu nga ha endli tiphurojeke ta mapatu ya xifundzantsongo, lama tivekaka hi mapatu ma ti-D, ku kondza mapatu ma vekiwa ehansi ka vufambisi bya masipala.

U vule leswaku mhaka leyi a yi khumbhi muganga wa ka Nkomo ntsena, kambe na le mugangeni wa ka Makosha laha patu leri sukaka emugangeni wa ka Makosha ku ya elokixini ra ti-F ku nghena edorobeni ra Giyani, ri yimisiweke hambileswi makungu mo ri aka a ma katsiwile eka IDP ya masipala.

U yile emahlweni a vula leswaku masipala wu tshembhela eka mpfuno wa swa timali na swona a wu nge tirhisi mali ya mpfuno kusuka eka CoGHSTA ku endla mapatu lama nga le hansi ka vufambisi bya xifundzantsongo.

Hambiswiritano, Mabunda u yile emahlweni a vula leswaku mufambisi wa masipala u n’wi tivisile leswaku masipala na ndzawulo ya mitirho ya vaaki va le makungwini yo sayina ntwanano wa nkarhinyana lowu nga ta endla leswaku masipala wu kota ku yisa emahlweni migingiriko yo aka mapatu loko ka ha yimeriwile leswaku mapatu ma yisiwa ehansi ka vulawuri bya masipala.

U vule leswaku ntwanano lowu wu ta pfuna masipala ku papalata swivutiso mayelana na matirhiselo ya mali eka mapatu lama nga riki ehansi ka vulawuri bya wona. Mabunda u tlhele a kombisa leswaku eka nhlengeletano leyi va veke na wona na MEC wa ndzawulo ya Mitirho ya Vaaki, ku kombisiwile leswaku Limpopo yi salerile endzhaku hi kwalomu ka 5000 wa tikhilomitara ta mapatu lama faneleke ku cheriwa xikontiri.

“Hi ku langutisa ku salela endzhaku loku nga kona, maendlelo lama nga kona loko swi ta eka ku endliwa ka mapatu a swi nge enetisi vaaki hinkwavo, leswi nga na nkoka i ku va swi rhangisiwa emahlweni,” ku vula yena, laha a nga vula leswaku masipala wu tlhomile tihlo eka mapatu ma 10 ku ya eka 20 lama lavaka ku tirhiwa hi xihatla, na swona ma rhumeriwile eka ndzawulo ya mitirho ya vaaki leswaku ma rhangisiwa emahlweni.

Loko a angula hi swivilelo swa mabuloho lama onhakeke na swilaveko swa swibulohwana eka yin’wana miganga, Mabunda u vule leswaku tipfula leti veke kona hi Sunguti na Nyenyenyani ti onhile swinene etindhawini ta Giyani. U vule leswaku xiviko lexi endliweke hi mufambisinkulu wa xithekiniki eka masipala xi kombisa leswaku ku ta laveka kwalomu ka R695 wa timiliyoni ku lunghisa mapatu na mabuloho lama onhakeke, mpimanyeto lowu nga le henhla ka mpimanyeto wa lembe wa masipala.

“Swi na nkoka ku va vaaki va twisisa mitlhontlho leyi hi langutaneke na yona, kambe leswi a swi vuli leswaku a hi le ku endleni ka nchumu hi swona ku kota ku kuma mali kumbe ku lunghisa leswi hi nga swi kotaka hi switirhisiwa leswintsongo hi nga na swona,” wa gimeta.