Phorisa ri Xiximiwa

Hi Themba Chauke

Muvulavuleri wa maphorisa ya Giyani, sejeni Ridgewell Rikhoto, u xiximiwile tanihi mutirhi wa maphorisa wo antswa loko swi ta eka ku vonakala eka vaaki, eka ntirho wa masagwati ya maphorisa ya xifundzhankulu lowu a wu khomiwile hi maphorisa ya tiko ra Afrika-Dzonga eHodela ya Protea Ranch ehandlenyana ka doroba ra Polokwane.

Ntirho lowu wu tlangela matirhelo ya le henhla ya vavasati na vavanuna eka swiambalo swa wasi lava va tinyikiteleke ku nyika vukorhokeri bya xiyimo xa le henhla. Ntirho lowu a wu ngheneriwile hi Holobyenkulu wa xifundzhankulu xa Limpopo Dokodela Phophi Ramathuba, MEC wa Vutleketli na Vuhlayiseki bya Vaaki Violet Mathye xikan’we na Khomixinara wa Maphorisa ya xifundzhankulu xa Limpopo Lieutanant Jenerali Thembi Hadebe eka van’wana vahlonipheki.

Masagwati lama khomiwaka lembe na lembe, ya endliwa hi xikongomelo xo khensa swirho swa maphorisa ya tiko kusuka eka swiyenge swo hambana-hambana lava va tirhaka hi matimba na ku tinyiketela eka ku hoxa xandla ku aka tindhawu ta vaaki leti ti hlayisekeke ta xifundzhankulu. Swiyenge swi sukela eka timhaka ta vufambisi ku ya eka lava va tirhaka eka vuhlayiseki, leswi swi katsaka na xitichi xa maphorisa xo antswa xa lembe.

Sejeni Rikhotso u hlurile eka xiyenge xa Matirhelo yo Antswa ya Maphorisa lama vonakalaka eka vaaki, leswi swi kombisaka leswaku maphorisa ya kombisa matirhelo yo antswa eka ku tihlanganisa na vaaki, ku sivela vugevenga xikan’we na ku aka vuxaka byo tiya exikarhi ka maphorisa na vaaki.

Loko a amukela sagwati, Rikhotso u kombisile ku khensa eka varhangeri vakwe, vatirhikulori, xikan’we na ndyangu wakwe eka nseketelo lowu va n’wi kombaka wona na ku n’wi hlohlotela. “Xo sungula ndzi rhandza ku kongomisa sagwati leri eka varhangeri va mina eka xitichi xa maphorisa xa Giyani, Khomandara Brigadier Solomon Serakwana, hi ku seketeriwahi Khomandara wa Vispol, Kolonele Musa Agnes Shiviti, ku katsa na Khomixinara wa Xifundzhantsongo Major Jenerali Mashaba,” wa hlamusela.

U tlherile a rhumela marito yo khensa eka vatirhikulori, laha a vuleke leswaku ntirhisano wa vona wu tlangile xiphemu xa nkoka eka ku humelela ka yena. “Ndzi rhumela marito yo khensa eka vatirhikulori hikuva ehandle ka ntirhisano na nseketelo wa vona a ndzi ta va ndzi nga hlulanga eka sagwati leri,” wa engetela.

Rikhotso u gimetile hi ku khensa nsati wakwe tanihi hi phuphu rakwe. “Hi yena wansati loyi a ndzi seketelaka eka ku humelela ka mina. Mikarhi yin’wana, ndzi kuma tiqingo ta vusiku ta leswaku ndza laveka ku ya tirha. kambe a nga vileli hi mhaka leyi, naswona ndzi khensa sweswo,” wa hlamusela a ri na n’wayitelo.

Khomixinara wa maphorisa ya xifundzhankulu xa Limpopo Lieutanant Thembi Hadebe, u hoyozerile vahluri hinkwavo, eka ntirho wa kahle lowu va wu endleke xikan’we na ku tinyiketela. U hlohloterile maphorisa ku tirha hi matimba na ku kondletele ntrihisano na vaaki, ngopfu-ngopfu hi mikarhi leyi ya ma khisimusi.

 “Hi ku tikhoma kahle na ku tirha, mi ya emahlweni mi tisa ku cinca loku ku vonakalaka eka vutomi bya vanhu lava mi hlambanyeke ku va sirhelela, wa hlamusela. “Ku tirha hi matimba swi tlula ku hlula.” Ntirho lowu wu gimetiwile hi ku tlangela hi ku beriwa mavoko eka vahluri na ku hlohlotela leswaku va ya emahlweni va tirha hi ku tinyiketela ku tiyisisa vuhlayiseki na vusirheleri bya vanhu va le Limpopo.