Masipala wu Byela Vaaki ku Hakela Swikweleti

Hi Themba Chauke

Masipala wa Giyani wu sungurile migingiriko yo lunghisa switarata hi xikongomelo xo antswisa xiyimo xa mapatu na ku vuyisela ndzhuti wa doroba. Pfhumba leri, enkarhini wa sweswi ri le ku endliweni eKremetart, tanihi matshalatshala ya masipala yo lulamisa swiphiqo leswi tlakukaka swa magoji-goji eswitaratini na xiyimo xo biha xa vumaki edorobeni ra Giyani.

Meyara wa Masipala wa Giyani Thandi Zitha, a endzerile phurojeke leyi ku ya kambela leswi phurojeke leyi yi fambisaka xiswona xikan’we na ku tihlanganisa na vaaki. Meyara u tirhisile nkarhi lowu ku hlohlotela vaaki ku hakela tihakelo ta masipala na swibalo, laha a tshikeleleke leswaku masipala wu tshembhela eka tihakelo ta muxaka lowu ku seketela vumaki bya nkoka na tiphurojeke ta vukorhokeri bya vaaki.

 “Ntirhowu wu le ku fambeni kahle, kambe mitlhotlho ya hina i nkayivelo wa mali,” ku vula Zitha. “Loko a hi ri na switirhisiwa swo enela, a hi ta lunghisa switarata hinkwaswo leswaku swi languteka kahle. Hambiswiritano, hi tinyiketerile ku endla hinkwaswo ematimbeni ya hina ku tiyisisa leswaku vaaki va le Kremetart va na mapatu ma kahle yo pfumala magoji-goji.”

Phurojeke yo antswisa switarata yi endla kwalomu ka tikhilomitara ta mune eKremetart, ku katsa na le malokixini ya ti-A, E, D1, D2 na le ti-F. Ntirho lowu wu katsa ku chela xikontiri hi vuntshwa, ku lunghisa mapatu lama ma nga ringananiki leswaku ma va kahle na ku va eka xiyimo xa kahle xo chayela timovha. Ku ya hi masipala, phurojeke leyi a yi kongomisiwanga ntsena eka ku lunghisa mapatu ya magoji-goji, kambe na ku endla mapatu lama nga tiya leswaku ma ta tshama nkarhi wo leha ehandle ka ku lunghisiwa ku hunguta tihakelo.

Meyara Zitha u tekela enhlokweni leswaku xiyimo xo biha xa mapatu hi xin’wana xa swiphiqo leswi swi kwatisaka vaaki hikuva leswi swi onha timovha na swivilelo swo buluka ka mathayela. “Hi tshembha leswaku hi ku lunghisiwa ka switarata leswi, a hi antswisi ntsena vumaki kambe na ku vuyisela ntshembo wa vaaki eka masipala wa vona,” u ya emahlweni.

Hambiswiritano, meyara u tshikelerile hi ku vula leswaku kuva masipala wu endla mhaka leyi yi vonakalaka, wu tshembhela eka ntirhisano wa vaaki. U kombisile leswaku vaaki vo hlaya na van’wamabindzu vo hlaya va kolota masipala ntsengo wa le henhla wa vukorhokeri lebyi byi nga hakeriwangiki, leswi swi khumbhaka vuswikoti bya masipala ku nyika vukorhokeri bya nkoka byo fana na ku lunghisa mapatu, ku tleketla malakatsa, xikan’we na mphakelo wa mati.

 “Kuva hi kota ku lunghisa mitlhotlho leyi hi ku hetiseka, ku nga ri ntsena eKremetart kambe eka tindhawu ta hina hinkwato ta le Giyani, hi kombela vaaki ku hakela tihakelo ta masipala na swibalo. Ehandle ka tihakelo leti, a hi nga ta swikota ku ya emahlweni hi endla tiphurojeke ta muxaka lowu,” ku vula Zitha.

Loko a vulavula hi phurojeke, un’wana wa vaaki va le Kremetart, Sam Ngobeni, u amukerile pfhumba ra masipala, a vula leswaku ku chayela timovha eka swin’wana swa switarata leswi swi fambaka timovha swinene a swi nga olovi. “Hi tsakile ku vona swin’wana swi endliwa hi mhaka leyi,” wa hlamusela.

Kasi phurojeke ya mapatu ma le Kremetart hi man’wana ya makungu ya masipala yo antswisa timhaka ta vukorhokeri xikan’we na ku tlakusa nhluvukiso wa ikhonomi hi ku endla xiyimo xa doroba lexi xi fikelelekaka xikan’we na ku koka rinoko