Vuvekisi bya Tshembhisa eLimpopo

Dunisani Ntsanwisi

Holobyenkulu wa Xifundzhankulu xa Limpopo, Dokodela Phophi Ramathuba u komberile vavekisi xikan’we na swiyenge leswi swi khumbhekaka ku hoxa xandla eka migingiriko ya vuvekisi ku nga ri ntsena hi nomo kambe hi swendlo. U hlohloterile vavekisi leswaku va teka nkateko lowu xifundzhankulu xa Limpopo xi nga na wona, hi ku rhiya ndleve xikan’we na ku twa mpfumawulo wa mikateko leyi yi taka bya mpfula.

“A hi tirheni swin’we ku aka vumundzuku bya xifundzhankulu xa Limpopo,” ku vula Holobyenkulu, a tlhela a kombisa ku khensa eka vanhu lava va tekeke xiave eka ntirho wa vuvekisi lowu a wu khomeriwile ePolokwane hi siku ra ti 30 ku fika ti 31 Nhlangula 2025.

U nyikile na swikombiso hi mikateko ya mabindzu eka timhaka ta vurimi laha a kombiseke hi nkateko wa vuvekisi exikarhi ka tiko ra Afrika-Dzonga na ra China, laha ku sayiniweke ntwanano wo phakela tiko ra China hi mihandzu, leyi katsaka mapecisi, malamula, na yin’wana mihandzu leswi swi nga ta vuyerisa tiko ra Afrika-Dzonga hi kwalomu ka R400 wa timiliyoni, leswi ku nga ro sungula eka matimu ya xibindzu exikarhi ka tiko ra Afrika-Dzonga na ra China.

U kombisile leswaku xifundzhankulu xi na vuswikoti byo humelerisa mihandzu leswi vavekisi va faneleke ku swi tekela enhlokweni. Xifundzhankulu xa Limpopo xi vuriwa kuva xi tirhile ku tlula swifundzhankulu hinkwaswo loko swi ta eka ku kula eka timhaka ta ikhonomi naswona xi kotile na ku tumbuluxa mitirho yo hundza 520 000 hi lembe ra 2024.  Eka malembe ma mune lama hundzeke, ku vile na switshembhiso swa vuvekisi swo hundza R280 wa tibiliyoni xikan’we na ku tumbuluxiwa ka mitirho ya 20 000.

U nyikile swikombiso swa vuvekisi lebyi byi endliwaka exifundzheninkulu lebyi byi katsaka ku tumbuluxiwa ka dorobankulu leri tivekaka hi “the Nkuna City” ehansi ka masipala wa Collins Chabane; ndhawu yo lulamisela mihandzu na matsavu hi ZZ2 eka masipala wa Letaba; Ntanga wa swihari wa  Shekinah xikan’wena bucari ya SAMPADA eka masipala wa Modimolle-Mookgophong; buloho ra Steelport eka masipala wa Fetakgomo-Tubatse, Ndhawu ya Vuhandzuri ya Xifundzhankulu xikan’we na xibedlele xa vuleteri xa xifundzhankulu ePolokwane. Xitichi xa Gezi ro tenga xa Exxaro eka masipala wa Lephalale eka swin’wana.

Ntirho lowu wa vuvekisi a ku ri ntirho wa vuntlhanu, laha a ku tlangeriwa leswi swi fikeleriweke, xikan’we na ku yisa emahlweni na ku navetisa swiyenge swa vuvekisi leswi vavekisi va nga vekisaka eka swona exifundzheninkulu. U kombisile leswaku Xifundzhankulu xi na mikateko ya vuvekisi bya kwalomu ka R32 wa Tibiliyoni hi lembe ra 2025, eka swiyenge swo hambana-hambana.