MPAC YI SWEKA MUFAMBISI WA MASIPALA
Hi Themba Chauke
Mufambisi wa masipala wa Giyani, Vusi Duncan Khoza xikan’we na meyara wa masipala wa Giyani Thandi Zitha a va hlanganile na swivutiso swo tika hi nkarhi lowu a va humelerile emahlweni ka Komiti ya Tiakhawunti ta Vaaki eka Masipala (MPAC), eka nhlengeletano na vaaki hi mhaka ya mitlhontlho ya vukorhokeri, tiphurojeke leti nga yima, na ku tsandzeka ka masipala ku kuma xiviko xa tinkota xo basa.
Nhlengeletano lowu, wu kombisile swivutiso swo tika leswi a swi kongomisiwile eka Khoza, swo fana na ndhawu yo cukumeta malakatsa leyi nga se fikaka emakumu, matshalatshala yo sivela ku yimisiwa ka tiphurojeke, ku onhiwa ka vumaki, xikan’we na ku kayivela loko swi ta eka mafambiselo ya swa timali, leswi kombisiweke hi muhleri wa tinkota.
Loko a angula swivutiso hi ku hlwela swinene ka ndhawu yo cukumeta malakatsa, Khoza u vule leswaku migingiriko ya le ndhawini liya se yi vuyele evutshan’wini. U tiyisisile leswaku mali yi kumekile eka mpimanyeto wa swa timali wa lembe ximali ra 2026/2027. U yile emahlweni a kombisa leswaku ntirho lowu saleke wu languteriwa ku gimetiwa hi tin’hweti ta tsevu, leswi nga ta endla leswaku phurojeke leyi heteke nkarhi wo leha ku fika emakumu yi tlhela yi hlundzukisa vaaki na mavandla mo kaneta yi gimetiwa.
Loko a vutisiwa loko masipala wu ri na makungu yo papalata ku yima ka tiphurojeke, leswi ku nga xiphiqo lexikulu eka masipala ku ringana malembe mo hlaya, Khoza u tiyisisile a vula leswaku ku endliwile makungu ya ximfumo ku papalata mhaka leyi. Khoza u vule leswaku ntirho lowu wu ta endliwa hi ku landzelerisa makungu ya phurojeke yin’wana na yin’wana. U vule leswaku tin’wana tiphurojeke ti yimile hikwalaho ko va swiyenge swa vaaki swi nga tsakisiwi hi matirhelo ya kona, a tlhela a tiyisisa leswaku ku ya emahlweni, eka tiphurojeke hinkwato leti nga ta endliwa ku ta tihlanganisiwa na vaaki ku tiyisisa leswaku vaaki va va xiphemu xa tiphurojeke ku papalata nkavanyeto.
Loko swi ta eka timhaka ta ku onhiwa ka vumaki, leswi khumbheke swinene tiphurojeke leti yimeke eka masipala, Khoza u vule leswaku ku le ku endliweni ka makungu ku vona vumundzuku bya tiphurojeke, leswi katsaka na vurindzi loko tiphurojeke ti fikile emakumu. Kasi loko swi ta eka xiviko xa muhleri wa tinkota, Khoza u vutisiwile hi mhaka leyi yaka emahlweni eka masipala ku tsandzeka ku fikelela swiviko swo basa. Loko a angula eka mhaka leyi, u vule leswaku ku na switatimende swa timali leswi va faneleke ku swi lulamisa ku ya hi xiviko xa muhleri wa tinkota.
Ku papalata mhaka leyi eka siku ra mundzuku, Khoza u vule leswaku masipala wu ta landzelerisa swinene mhaka ya swiviko swa swa timali lembe na lembe, na ku landzelerisa makungu ya vuhleri bya tinkota, ku rhumela switatimende eka swiyenge leswi faneleke ka ha ri na nkarhi, xikan’we na ku lulamisa matirhelo ya le ndzeni ka masipala. U tlhele a tiyisisa leswaku ku fanele ku tiyisisiwa matirhelo yo landzelela swilaveko swa mafambiselo, laha a vuleke leswaku vatirhi va ka masipala va ta kuma vuleteri eka timhaka ta mafambiselo ya swa timali ta ka masipala na yin’wana milawu leyi faneleke. Kasi MPAC yi languteriwa ku humesa xiviko xa ntirho wa yona eka ntshamo wa huvo ya masipala lowu landzelaka.