XIPANO XA XIBAKELA XI KOMBELA MPFUNO

 Hi Themba Chauke

Mpfumaleko wa tindhawu ta vutiolori na switirhisiwa swi xungeta ku kula ka xipano xa Xibakela xa Kutsakeni eGiyani, leswi endlaka leswaku vabi va xibakela va endla vutiolori ekule na le kaya leswi sivelaka xipano ku rhurhela tithonamete ta nkoka ta xifundzakulu.

Musunguri wa xipano, Xirhuli Mbungele kusuka emugangeni wa le Risinga eGiyani, u vule leswaku mitlhontlho leyi yi endlile leswaku va tikeriwa ku hluvukisa vabi va xibakela lavatsongo na leswaku xipano xi tirha hi ku hetiseka.

Kuya hi yena, xipano xi sale xi ri hava ndhawu ya vutiolori endzhaku ka loko holo ya masipala leyi swirho swa vona a swi endla kona vutiolori yi pfariwile nkarhinyana. “Hi lava mpfuno wa ndhawu ya vutiolori na switirhisiwa hikuva holo ya masipala laha a hi endla kona vutiolori yi pfariwile nkarhinyana. Hi byeriwile leswaku leswi swi va kona hikwalaho ko va holo yi nga ri eka xiyimo xa kahle, na swona yi fanele ku antswisiwa,” ku vula yena.

Hikokwalaho ka leswi, xipano xi endla vutiolori eka rivala ra mitlangu ra ka Mavalani, laha swi endlaka 20 wa tikhilomitara kusuka edorobeni ra Giyani, leswi tisaka ntshikelelo eka swirho swo hlaya swa xipano. “Hi endla vutiolori emugangeni wa ka Mavalani, leswi vulaka leswaku vabi va xibakela va fanele ku hakela xifambo hi ku tirhisa mali ya vona mikarhi hinkwayo loko hi ya endla vutiolori. Ku endla vutiolori edorobeni a swi olova swinene, hikuva hambi va ri hava mali a va endla vutiolori hi ku tsutsuma va kongoma endhawini ya vutiolori,” u ya emahlweni.

Mbungele u vule leswaku mpfhuka wu endlile leswaku swi tika eka vabi va xibakela vo hlaya ku nghenelela eka migingiriko ya vutiolori hi mikharhi hinkwayo, loko hi hala tlhelo xipano xi ya emahlweni xi tikeriwa hi switirhisiwa swa nkoka swa xibakela, na swona swa va sivela ku rhurhela mitlangu ya xibakela ya xifundzakulu.

“Lembe leri a ku ri nkarhi wa hina wa leswaku hi rhurhela thonamete ya ntlangu wa xibakela hi Ndzhati, kambe ntirho wu yisiwile endhawini yin’wana hikuva hi hava ndhawu ya kahle ya vutiolori leyi nga na switirhisiwa swo enela.”

Eka leswi va swi lavaka, swi katsa nkava wa rivala ra ntlango wa xibakela leswi ku nga swilaveko eka mphikizano wa xibakela. “Leswi swi na nkoka swinene tanihileswi vabi va xibakela va faneleke ku endla kona vutiolori leswaku va tolovela va nga hlamarisiwi hi swona loko ku ri na miphikizano kun’wana,” wa hlamusela.

U komberile masipala wa Giyani ku pfuna xipano hi ku va nyika ndhawu ya vuleteri ya nkarhi hinkwawo. “Ku navela ka mina i ku endla ntwanano na masipala wa Giyani leswaku va hi nyika ndhawu ya vuleteri ya mahala ku ringana nkarhi wo karhi, ku fana na leswi swi humelelaka etindhawini tin’wana, hikuva leswi swi nga hi pfuna ku endla vutiolori endhawini yin’we,” wa gimeta.