MUGODI WU PFULA EKA MTITITI

Hi Pilot Manganyi

Mugodi lowu a wu pfariwile ku ringana malembe ya makume nharhu ntlhanu (35) wu languteriwile ku pfula hi n’hweti ya Mhawuri 2026. Mugodi lowu i mugodi lowu tivekaka hi vito ra Fumani Gold Mine, lowu kumekaka emugangeni wa ka Mtititi. Vaaki i khale va yimerile ku twa marungula lawa tanihileswi a va vona swi ri na nkoka ku va na mugodi emisaveni ya ka vona.  Meyarankulu wa Masipala wa xifundzantsongo xa Vhembe Miyelani Chauke, u tiyisisile hi ta ku pfuriwa ka mugodi lowu.

Mugodi lowu wu kumeka emugangeni wa ka Mtititi ehansi ka vufambisi bya masipala wa Colins Chabane ehandlenyana ka doroba ra ka Malamulele, naswona wu languteriwile ku tumbuluxa kwalomu ka 2000 kuya fika eka 3000 wa mitirho. Leswi swi ta pfuneta ku ndlandlamuxa ikhonomi ya miganga ya ka Malamulele ni ku pfuneta hi ku hunguta nhlayo ya vaaki lava va nga tirhiki.

Chauke u tivisile hi ta ku pfula ka mugodi hi nkarhi lowu a burisana na vaaki va miganga ya le kusuhi yo tanihi Shikundu, Bevhula, Magona na Mtititi. U tiyisisile leswaku ku pfuriwa ka mugodi swi ta hundza hi le mavokweni ya vurhangeri bya muganga wa ka Mtititi.

“Hi ta pfula mugodi na swona hi ta wu hundzisela emavokweni ya Hosi Mtititi, mitirho ya kwalomu ka 2000 ku fika eka 3000 yi ta tumbuluxiwa”, ku boxa Chauke. U tlherile a boxa leswaku, pfhumba leri ri ta tisa nhluvuko swinene, ku katsa ndlandlamuko wa netiweke na vumaki byin’wana emugangeni.

Mugodi wa Fumani wu na matimu yo leha swinene, mugodi lowu wu tumbulukile khale laha hi malembe ya 1930 a wu vitaniwa Giant Reefs kambe wu vile wu pfariwa. Hi lembe ra 1977, mugodi wu tlherile wu pfula ku fikela lembe ra 1991, laha wu nga tumbuluxa mitirho na ku seketela miganga ya le kusuhi hi nkarhi wa khale ka Gazankulu.

Masipala wa Collins Chabane wu khwatihata ku pfuriwa ka mugodi lowu tanihi budula ra ndlandlamuko wa ikhonomi ehenhleni ka makungu ya vona ya ndlandlamuko. Vaaki na varhangeri va kombisile ku tshembha leswaku phurojeke leyi yi ta antswisa ikhonomi, ku ndlandlamuxa nkwama wa masipala na ku tumbuluxa mitirho leyi nga heriki. Hambiswiritano, vaaki va languterile hi mahlongati ku pfuriwa ka mugodi lowu nga ta tisa ku cinca evuton’wini bya vona endzhaku ka nkarhi wo leha.