PHNF YI LWISANA NA KU HLOTIWA KA SWIHARHI
Hi Mapula Glashy Makoto
Phalaborwa Natural Heritage Foundation (PHNF) yi tivisa leswaku ntlawa wa vurindzi lowu lwisanaka na ku hlotiwa ka swiharhi wu tekile masiku manharhu wu ri karhi wu susa mitlhamu leyikulu ya titambhu leti nga phasaka swiharhi entangeni wa le Phalaborwa.
Ntlawa lowu wu tlhele wu vula leswaku ku rhiyiwa ka swiharhi kuya ku tlakuka tanihileswi nhova yi omaka endzhaku ka tin’hweti ta tipfula ta matimba. Ntlawa wo rindza swiharhi wu sungurile ntirho wa wona hi Ravuntlhanu, 18 Ndzhati ku ya eka Sonto, 20 Ndzhati 2026 entangeni wo tlhuma laha tinyarhi ti fambaka kona.
PHNF yi vule leswaku mitlhamu leyi yo phasa yi vekiwile sweswinyana yi tlhela yi tumbetiwa endzeni ka swihlahla swo tlhuma, yi tlhela yi andlariwa hi mitila yo hambana-hambana.
Titambhu leti a ti andlariwile hi mitila endzeni ka nhova leyi tlhumeke hikokwalaho ka tipfula ta matimba leti nga va kona, a swi tika ku va xipano lexi xi vona tindlela kumbe ku landzelela vanhu lava va ti vekeke.
PHNF yi vula leswaku ku phasiwa ka swiharhi loku nga riki enawini a ka ha miyerile nyana eka tindhawu to tala ta xifundza xa Phalaborwa ku ringana tin’hweti to hlaya, naswona ku vuriwa leswaku swi nga endleka swi fambelana na ndhambi leyi nga va kona.
Tindhambhi leti ti endle leswaku swimilana swi kula ngopfu naswona ti engetele mati ni swakudya emitangeni ya swiharhi, hikokwalaho a swi tika eka vahloti ku vhumbha laha swiharhi swi nga ta hlengeletana kona leswaku va swi phasa, ku famba-famba exikarhi ka ntanga na swona a swi tika swinene hi nkarhi walowo.
Sweswi, tanihileswi ntanga wu sungulaka ku oma, PHNF yi tsundzuxa leswaku migingiriko ya ku phasa swiharhi ya andza swinene eka xifundzha hinkwaxo kambe titambhu leti ta 76 ti susiwile ti nga si vavisa kumbe ku dlaya swiharhi swo tala swa nhova.
Swirho swa vaaki va laha kaya swi amukerile matshalatshala lama yaka emahlweni ya PHNF yo sirhelela swiharhi, ku lwisana na ku hlotiwa ka swiharhi entangeni wa le Phalaborwa hikuva titambhu leti ti khoma no dlaya swiharhi ehandle ko hlawula, ku katsa na tinxaka leti sirheleriweke. Ku rindziwa ka nkarhi na nkarhi ku pfuneta ku hunguta khombo leri na ku sirhelela ntalo wa ntumbuluko wa le Kruger.
PHNF yi na rhekhodo yo leha ya ntirho wo susa mintlhamu leyi phasaka swiharhi etlhelo ka ndzilakano wa Kruger, leswi kombisaka hilaha matshalatshala lama nga heriki lama simekiweke eka vaaki ya nga endlaka ku hambana hakona.