Vusirheleri bya Maphorisa eka Mabazi

Hi Themba Chauke

Khomandara wa xitichi xa maphorisa xa Giyani, Brigadier Solomon Serakwana u hlambanyile leswaku u ta khoma munhu un’wana na un’wana loyi a nga ta ringeta ku kavanyeta migingiriko ya mabazi ma Great North Transport (GNT) etindhawini ta le Dingamazi endzhaku ka ndhasundhasu leyi yi veke kona exikarhi ka khamphani ya mabazi na van’wamathekisi.

Leswi swi landzela nhlengeletano leyi a yi ri kona emugangeni wa le Dingamazi exikarhi ka GNT, Ndzawulo ya Vutleketli, xikan’we na vaaki, laha swi tiyisisiweke ximfumo leswaku GNT yi na phomende leyi yi nga le nawini ku endla migingiriko yo tleketla vanhu etindhawini ta Giyani.

Nhlengeletano yi vitaniwile hikokwalaho ka ku tshwukiselana mahlo laha ku vuriwaka leswaku van’wamathekisi a va sivela vakhandziyi ku khandziya bazi ra GNT hi ku va xungeta hi swibamu, erhengini ya mabazi edorobeni ra Giyani. Leswi swi hlundzukisile vaaki lava va anguleke hi ku pfala gondzo ra R81, va kombisa ku vilela va koxa leswaku maphorisa ma teka goza eka leswi va swi hlamuselaka tanihi “maendlelo yo ka ya nga ri enawini na ku chavisela” hi van’wamathekisi.

Hi nkarhi wa nhlengeletano, vaaki va kombisile ku hlundzuka eka leswi va swi vitanaka ku tsandzeka ka maphorisa ku teka goza hi nkarhi wa ku tshwukiselana mahlo. “Maphorisa a ma ri kona loko vanhu va kombeteriwa hi swibamu, kambe a va endlanga nchumo,” ku vilela un’wana wa vaaki laha a pfumelelaneke na ntlawa vaaki hi ku gungula.

Mukhaselara Richard Mashale, loko a vulavula hi ku yimela masipala wa Giyani, u landzelerile mikondzo ya swivilelo swa vaaki xikan’we na ku kombela voko ra nawu ku sirhelela vaaki lava va tshembhelaka eka vukorhokeri bya GNT.

 “A hi ta tsakela ku vona van’wamathekisi emahlweni ka munhu un’wana na un’wana, ku va kona eka nhlengeletano leyi leswaku va ta humesa tiphomende ta mpfumelelo wo tirha hi tona ku fana na leswi endliweke hi GNT, kambe va tekile xiboho xo tsan’wa nhlengeletano.” Ku hlamusela Mashale

Hi ku angula swivilelo, Brigadier Serakwana u kombisile ku vilerisiwa hi ku pfariwa ka gondzo hi vaaki lava a va hlundzukile, kambe a tshembhisa vaaki leswaku maphorisa ma ta teka goza ra vukarhi ehenhla ka munhu un’wana na un’wana loyi a nga ta kavanyeta migingiriko ya mabazi ya GNT.

“Ndzi kwatile hikuva mi hi bulumuxile,” u byela nhlengeletano. “Mhaka yo pfala gondzo ra R81 hi awara ya ntlhanu nimixo ehandle ka ku hi tivisa tanihi xiyenge lexi xi khumbhekaka a swi ndzi khomanga kahle, naswona leswi a swi kahle eka vuxaka bya matirhelo.”

U komberile vaaki ku mangala swiphiqo emaphoriseni ehandle ka ku teka nawu va wu veka emavokweni ya vona. “Enkarhini lowu taka, loko mi ri na mithlotlho, hi tiviseni kumbe mi hi kombela ku ta hi ta pfuna ku ta na xintshuxo. Kambe ku pfala mapatu hikokwalaho ka ku hlundzuka swi endla leswaku swilo swi yima, ngopfu-ngopfu loko vadyondzi va tsandzeka ku ya eswikolweni,” wa hlamusela.

Brigadier Serakwana u tlherile a tiyisisa switandzhaku swo pfala mapatu, laha a kombiseke leswaku maendlelo ya muxaka lowu a ma kavanyeti vukorhokeri bya nkoka ntsena, kambe swi tlhela swi veka na ntirho wa yena eka nxungeto.

“Loko MEC wa dyondzo a kuma xiviko xa leswaku vana va xikolo va tsandzekile ku ya eswikolweni, u ta eka hina, naswona ndzi fanele ku byara vutihlamuleri eka swona. Ndza kombela leswaku, loko bazi ro tshuka ri hlangana na swiphiqo kumbe un’wana a ringeta ku ri sivela, hi vikeleni swona xikan’we-kan’we,” wa hlamusela. Khomandara wa xitichi u tshembhisile vaaki leswaku va ta burisana na van’wamathekisi ku sivela ku ya emahlweni ka nkwetlembetano.

 “Hi maphorisa yo rhula, naswona kusukela sweswi, ndza mi kombela hinkhwenu ka n’wina ku tirha na hina. Ndza pfumela leswaku van’wamathekisi a va kona namuntlha, kambe mi nga vileli, hi na tindlela ta hina to burisana na vona,” wa engetela.

Serakwana u gimetile hi ku tiyisisa ku tinyiketela ka yena eka ku endla leswaku ku va na kurhula. “Bazi leriya a ri fanele ri nga kavanyetiwanga loko ri-ri ekutirheni. Loko un’wana na un’wana a ri kavanyeta, mangalani mhaka yoleyo xikan’we-kan’we. Mi nga pfali magondzo, hikuva sweswo swi kavanyeta vukorhokeri byo hlaya bya nkoka. Hi lava ku tirha swin’we ku tiyisisa kurhula na ntshamiseko eka muganga lowu,” wa gimeta.