NTSEMBYANA WA TAMATISI

Hi Pilot Manganyi

Emigangeni ya Afrika-Dzonga, vaaki van’wana va tirhisa matluka ya nsinya wa tamatisi ku kuma ku pfuneka hi tlhelo ra swiphiqo swa mahlo. Ehandle ka ku va ku ri na ku kanakana hi tlhelo ra mahlayisekelo ya ntsembyana lowu, vaaki va vona xintshuxo hi matirhelo ya wona.

Matirhiselo ya ntsembyana lowu ya katsa matluka ya nsinya wa tamatisi ntsena. Ku ya hi vaaki lava va nga na vumbhoni bya ntsembyana lowu, matluka lawa ya ha ku hlukaka ya kandiwa kutani ku huma mati ya rihlaza lawa munhu a kotaka ku tota mahlo hi wona.

Vaaki va pfumela leswaku ntsembyana lowu wu pfuna hi tlhelo ra swiphiqo swa mahlo swo tanihi ku hlohlonya, ku vava na ku vonela kule. Van’wana va boxa leswaku ntsembyana lowu wu hlantswa mahlo leswaku ya kota ku vona kahle, ngopfungopfu loko munhu anga fikeleli swilaveko swa madokodela. Matirhelo lawa ya suka ekule, leswi swi nga vanga vutivi bya matirhiselo ya ntsembyana lowu exikarhi ka miganga na vaakatiko. Van’wana va tsundzuxa leswaku swi fanerile ku va ntsembyana lowu munhu a wu tirhisa loko a ha ku sungula ku vona swikombiso swa swiphiqo swa mahlo a nga se vona madokodela.

“Ntsembyana lowu wu pfunile makwenu wa mina loyi a ri na swiphiqo swa mahlo nkarhi wun’wana. Sweswi i munhu na swona u vona hi ku hetiseka”, ku boxa Bongani Maluleke.

Ku endlela vuhlayiseki, matluka ya fanerile ku rhanga ya hlantswiwa hi mati ya basa loko ya nga se kandiwa ku endlela ku dlaya switsotswana. Ntsembyana wu nga ha totiwa hi lapi kumbe tintiho leti baseke. Tanihiloko ntsembyana wu ri karhi wu pfuna vaaki, a wule nawini na swona matirhiselo ya wona a ya pimiwanga hi tlhelo ra sayense. Ku tirhisiwa ka wona swi kombisa nkoka wa xintu exikarhi ka miganga na hi tlhelo ro pfuna vaaki. Hambiswiritano, vaaki va tsundzuxiwa ku va va kuma vutshunguri lebyi ringanisiweke eka madokodela kumbe eswibedlele.