TIYINDLU TI DILIZIWA

Hi Pilot Manganyi

Mindyangu yo hlaya yi sarile yi nga ri na ko tumbeta nhloko endzhaku ka loko masipala wa Thulamela wu kunguhatile ku faya tiyindlu ta vaaki emugangeni wa le Muledane, ehandlenyana ka doroba ra Thohoyandou hi ra Ravuntlhanu16 Dzivamisoko 2026 nimixo.

Vaaki va boxa leswaku va pfuxiwile hi mpfumawulo wa xitikifoxolo xa ka masipala, lexi a xi heleketiwile hi maphorisa, laha va nga fika va hahlula tiyindlu leti a ti akiwile emisaveni ya masipala. Ku vikiwa leswaku xikungu lexi a xi languteriwile ku hahlula tiyindlu ta dzana (100) leti akiweke endzhaku ka le Shayandima.  Vaaki va kombisile ku vilela no khumbheka loko va vona tiyindlu ta vona ti ri karhi ti hahluriwa hi xitikifoxolo xa ka masipala. Vaaki van’wana va boxile leswaku swi va tekerile nkarhi wo leha ku aka tiyindlu ta vona.

Vaaki va boxa leswaku va xavile misava leyi va nga aka eka yona ntlhanu wa malembe lawa ya nga hundza. Hambiswiritano, vaaki a va tiva leswaku misava leyi va nga aka eka yona yi le nawini ni le henhleni ka vulawuri bya vona. Masipala wu kanetile hi ku boxa leswaku misava a yi pfumeleriwanga ku xavisiwa na swona ya ha ri ehansi ka vutihlamuleri bya masipala. Ku boxiwa leswaku endzhaku ka loko vaaki va tivisiwile hi mayelana na misava, va byeriwile leswaku va fanekerile ku humesela swibye swa vona etindlwini leti.

Maphorisa a va ri kona hi nkarhi wa ntirho lowu leswaku ku ta va na ku lawuleka, tanihileswi vaaki a va nga tsakanga hi makungu ya masipala. Masipala wu tirhile hi kurhula naswona a ku va nga na mpfilupfilu. A ku va nga na ku khomiwa kumbe ku vaviseka ka muaki na un’we.  Ku fayiwa ka tiyindlu ta vaaki swi endlile leswaku mindyangu yi hangalaka, leswi swi nga vanga ku khumbheka hi vuhlayiseki bya vaaki. Van’wana va vaaki va boxa leswaku a va na ko ya kona.

Mhangu leyi yi siyile vaaki va hlanganahlanganile, laha va nga sala na swivutiso na ku lava vutihlamuleri eka vanhu lava va nga xavisela vaaki misava swi nga ri enawini. Vaaki va tlhela va kombela leswaku masipala wu boxa tindhawu leti vaaki va faneleke ku aka eka tona va tlhela va vulavula hi ku kongoma.

Tanihi siku ra namuntlha, masipala wa Thulamela a wu si angula nchumu hi mayelana na mhangu leyi. Muganga lowu wu wela ehansi ka xifundzantsongo xa Vhembe, laha njhekanjhekisano hi mayelana na misava ku nga va xiphiqo xa nkarhi wo leha. Mhangu yo yelana na leyi yi vile na ku soriwa tin’hweti leti nga hundza, laha swi kombisaka leswaku ku laveka ndlandlamuko hi tlhelo ra malawulelo ya misava na swintshuxo swo antswa.

Mindyangu leyi hlanganeke na khombo leri va komberiwile ku kombela mpfuno eka vurhangeri bya vona na tindzawulo ta xinawu to tanihi Legal Resources Assistance Centre. Eka nkarhi wa sweswi, vaaki va Muledane va langutanile na mundzuku lowu nga tivekiki, tanihileswi mindyangu ya vona sweswi ku nga marhumbi.