SWIDAKANA SWI TA MBINDZIMUXIWA

Hi Themba Chauke

Masipala wa Giyani wu tivisile makungu yo wisa miako yo ka yi nga ri enawini exivindzini xa doroba ra Giyani, tanihi matshalatshala yo vuyerisa ntshamiseko na ku lulamisa swivilelo swo endla hi ku rhandza endzeni ka doroba. Leswi swi ta endzhaku ka swivilelo kusuka eka komiti yo yimela vaxavisi va le switaratini, lava kombiseke ku vilela hi ku tlakuka ka migingiriko yo ka yi nga ri enawini.

Kuya hi vaxavisi va le switaratini, ku tumbuluka ka miako yo ka yi nga pasisiwanga etlelo ka mapatu swi hoxa xiave eka rihanyo ra mbango, leswi vonakalaka hi ku cukumeta malakatsa etindhawini leti nga fanelangiki edorobeni. Hi ku angula swivilelo leswi, Meyara wa Masipala wa Giyani Thandi Zitha na xipano xa vurhangeri byakwe va tekile rendzo ro jikajika na doroba ku valanga xiyimo hi voxe.

Leswi kumekeke swi endlile leswaku ku laveka xintshuxo xa xihatla. Masipala wu kombisile leswaku a wu nge susi ntsena miako leyi nga riki enawini kambe wu ta tlhela wu endla vulavisisi hi nkarhi wun’we ku kuma leswaku swi tile njhani swa miako leyi nga riki enawini yi va kona, leyi ku vuriwaka leswaku yi le mavokweni ya vahlapfa vo pfumala maphepha, na ku nghenisa gezi swi nga ri enawini.

Vukona bya gezi byi endlile leswaku vinyi va miako leyi va tirhisa switirhisiwa swa gezi, leswi katsaka swigwitsirisi na swin’wana, hi nkarhi lowu va endlaka mabindzu etlhelo ka mapatu. Masipala wu vula leswaku maendlelo ya muxaka lowu ma endla leswaku ku va na mphikizano lowu voyamelaka etlhelo rin’we loko ku fananisiwa na vaxavisi lava landzelelaka milawu ya masipala xikan’we na ku hakela swibalo.

Meyara u kombisile swivilelo swa leswaku swi nga ha endleka leswaku leswi swi nga va swi katsa na vatirhi va ka masipala. U vule leswaku masipala wu le ku laveni ka tindlela ku kuma loko vatirhi va ka Eskom kumbe va ka masipala va hoxile xandla eka ku nghenisiwa ka gezi swi nga ri enawini.

  “Hi fanele ku tiva leswaku miako leyi yi akiwile njhani endhawini liya xikan’we na ku kuma leswaku yi hoxiwile njhani gezi swi nga ri enawini. Loko leswi swi khumba vatirhi va ka Eskom kumbe va ka masipala hi fanele ku tirhana na vona hi ndlela leyi faneleke.”

Meyara u vule leswaku leswi swi ta endliwa hi ku katsa vativi xa xithekiniki va ka Eskom, ku pfuna ku kuma lomu gezi leri nga riki enawini ri humaka kona. U vule leswaku masipala wu ta ya hlangana na komiti ya vaxavisi leyi hlawuriweke ku vulavula na vona na ku kuma ndlela yo ya emahlweni. Leswi swi katsa na ku va ku nga ha mbindzimuxiwa miako leyi nga riki enawini exivindzini xa doroba.

U tshikelerile a vula leswaku mhaka leyi yi ta endliwa hi ku landzelela nawu, laha a nga vula leswaku xiyenge xa xinawu xa masipala xi katsiwile leswaku switiviso na mafambiselo yo mbindzimuxa miako swi fambelana na milawu leyi faneleke.

Vaxavisi na van’wamabindzu lava nga le nawini va amukerile xitiviso lexi, va kombisa ntshembho va vula leswaku leswi swi ta vuyisela ku basa, vuhlayiseki na ku ringanela exivindzini xa doroba. “Leswi hi swi lavaka i ndzingano. A hi lavi vanhu va xavisa swi nga ri enawini loko hina hi endla tifanelo hinkwato ku landzelela milawu ya masipala,” ku vula Jackson Mdaka, un’wana wa vaxavisi, tlhelo xirho xa nhlangano wa mabindzu lamatsongo exivindzini xa doroba.