VUSIKU ENKAMBENI WA LETABA BYI KOKA RINOKO

Share the News

Hi Themba Chauke

Endzhaku ka ndhambi ya mahlomula mbilu leyi veke kona hi Sunguti hikokwalaho ka tipfula ta matimba, leswi onheke swinene etindhawini ta Limpopo, na swiphemu swin’wana swa le ntangeni wa swihari wa Kruger, Ntanga wa swihari wa Kruger wa karhi ku pfula tindhawu ta wona hi swiphemu leswaku ku nghena vaendzi.

Hambileswi byin’wana vukorhokeri byi nga riki kona loko ka ha lunghisiwa, ndhawu ya nkamba ya vuwiselo ya Letaba yo dzima mitsonga yi pfurile hi Mawuwani, leswi nyikaka vaendzi nkateko wun’wana wa ku tikuma va ri kusuhi na swihari swa nhova swinene, Lava dzimaka mitsonga ku tshama kona va tiphina hi vusiku lebyi nga rivalekiki, laha va vonaka swihari swo fana na tindlopfu, timhisi leswi taka hi mikarhi yo hambana-hambana kusuhi na rihlampfu ra nkamba.

Eka vatshami va le nkambeni, lava dzimeke mitsonga ya vona kusuhi na rihlampfu hi musumbhunuko, madyambu ya sungurile hi ku tshoveka ka marhavi exinyamini. Leswi a swi twala tanihi mpfumawulo wa le kule, swi tshunerile kusuhi, leswi kokeke rinoko eka vatshami va le nkambeni ku hlamala leswaku xana kungava yini lexi tshunelaka kusuhi na nkamba.

Un’wana wa makhelwani kwale nkambeni u lumekile rivoni ra matimba kuya etlhelo ra laha mpfumawulo a wu suka kona, kutani ku vonakala ndlopfu leyikulu yi ri ku fambeni exikarhi ka makhwati kusuhi swinene na rihlapfu. Nkarhinyana, ndlopfu yi yimile yi bakanya marhavi ya nsinya kusuhi na rihlampfu loko vatshami va le nkambeni va lumeka timboni ta matimba ku yi voninga.

“Manan’wina, a ndzi fanele ku va ndzi tile na rivoni ra ntikelo,” ku tiputa Jeff Shibani, loyi a yimile a khomile rivoni ro ketiketi leri a ri tsandzeka ku lumeka swilo leswi hundzaka timitara tantlhanu. “Ndzi ta fanela ku va na rivoni ro antswa loko ndzi ta endhawini leyi nkarhi lowu taka,” ku vula yena, loko a ri karhi a vona van’wana va voninga ku olova ku vona ndlopfu exinyamini.

Ku vona ndlopfu a swi ri swo tsakisa swinene, eka lava a va ri na tivoni ta matimba. Nyanyuko a wu helelanga kwalaho. Endzhaku ka nkarhi mhisi ya mavalavala yi humelerile hi tlhelo rin’wana ra rihlampfu. Yi nuhwetela masalelwa ya swakudya kusuhi na xitiko xa ndzilo laha vatshami va le nkambeni a va oxa kona tinyama. Endzhaku ka ku tsandzeka ku kuma swo khomisa nyoka exivandleni lexi, mhisi yi nyamalarile kuya exinyamini, kambe yi tlhela yi vuya ko hlaya ku ta kamba nakambe.

Hi ku langutisa mhisi yi vuyelela ko hlaya eka mpfhuka lowu hlayisekeke, a ku ri xitsundzuxo xa maendlelo ya mhisi yo tshovela laha yi nga byalangiki. Hi ku leteriwa hi switwi swa yona swo nuhwetela, i maendlelo ya kona ya ntolovelo yo lava swakudya. Nkateko hi leswaku rihlampfu ra nkamba a ri tiyisisa vuhlayiseki bya vaendzi na swihari, loko vatshami va le nkambeni kusuhi na rihlampfu va kuma nkateko wo mbhoniyela ntumbuluko wu ri ku humeleleni.

Kasi hi hala tlhelo, Nkamba ya Vuwiselo ya Letaba yi tiveka swinene hi mikateko yo vona swihari swa nhova, leswi katsaka tindlopfu, tipfuvu na timhisi leswi vonakalaka ku olova kusuhi na nkamba. Na vusiku, timhisi ti voniwa swinene ti ri karhi ti valanga etlhelo ka nkamba, hi ku landzelela risema ra swakudya.

Eka vaendzi, ku tshama kusuhi ra rihlampfu ku tshamela ro vona timhisi ta mavalavala swi tisa switsundzuxo swa matimu ya swihari swa nhova, leswi engetelaka swihlawulekisi swa nkamba hambileswi migingiriko yo antswisa nkamba yi yaka emahwleni.

Nkamba a yi languteriwile ku tirha hi ku hetiseka exikarhi ka n’hweti ya Mhawuri, kambe hikokwalaho ka ku kula ka ntirho lowu nga le ku endliweni, sweswi va SANParks, va ehleketelela leswaku nkamba yi ta tirha hi ku hetiseka hi mahelo ya lembe. Enkarhini wa sweswi, ndhawu yo dzima mitsonga ya ha pfurile, leswi pfumelelaka vaendzi ku tiphina hi swihlawulekisi swa nkamba eka swihari swa nhova.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *