NTSUMBULA WU LAWULA VUVABYI BYA CHUKELA

Share the News

NTSUMBULA WU LAWULA VUVABYI BYA CHUKELA

Hi Pilot Manganyi

Nsinya wa Ntsumbula lowu tivekaka tanihi nsinya lowu timitsu ta wona ti vekaka swakudya leswi vitaniwaka ntsumbula, wu le ku tekeriweni enhlokweni hikokwalaho ka matirhelo ya wona. Matluka ya nsinya wa Ntsumbula ma tiveka tanihi ntsembyana lowu pfunaka ku hunguta chukela emirhini, xikan’we na ku pfuneta hi mavabyi ya mbilu. Nsinya wa ntsumbula a wu tiveka tanihi swakudya, kambe sweswi vanhu va vona ku ri xintshuxo xa xintu eka mavabyi ya vona.

Vativi va mitsembyana ya xintu va kombisa leswaku matluka ya Ntsumbula ya pfuna hi ku hunguta chukela. Matluka lawa ya tele hi swilaveko swo fana na swikampfu swa (fiber), leswi swi pfunaka hi ku lawula chukela emirhini, leswi swi endlaka leswaku matluka lawa kuva xitshembhiso xa ntsembyana lowu nga ta pfuna swigulana swa vuvabyi bya chukela. Matluka lawa ma tele hi (potassium), leyi pfunaka ku wisisa misiha ya ngati, naku hunguta matsutsumelo ya ngati hiku ringanisa mpimanyeto wa (sodium).

“Ku cakunya kumbe ku virisa matluka ya Ntsumbula swi pfuna ku hunguta chukela, na mabelo ya mbilu eka xiyimo xa kahle”, ku boxa mutivi wa mitsembyana ya xintu, Charmaine Mthombeni.

Ku na tindlela timbirhi ta ku lunghisela ntsembyana wa Ntsumbula. Ku wu lunghisela hi ndlela yo hlayiseka, loko munhu a lava ku cakunya matluka, u fanerile ku rhanga a ma hlatswa hi mati na munyu ku susa switsotswana. Ku cakunya siku na siku swi pfuna ku hlayisa rihanyo hi ku tiyisa masocha ya mirhi. Ndlela yin’wana i ku virisa matluka ku ringana 15-20 wa timinete, kutani u khula tanihi tiya, xikan’we naku cakunya matluka lama virisiweke.

Hambiloko vaaki va kombisa mpfuno wa ntsembyana lowu, vakamberi va sayense va kombisa leswaku ntsembyana lowu a wu kamberiwanga, hambiloko wu kombisa mbuyelo lowunene. Ku hlatswa matluka na ku virisa hi vurhon’wana swi na nkoka ku endlela vuhlayiseki bya leswi swi tumbeleke. Vayimana xikan’we na lava va tekaka maphilisi va tsundzuxiwa ku vona madokodela kusungula.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *