NTSEMBYANA WA PAPAWA

Hi Pilot Manganyi

Mutivi wa mitsembyana kusuka emugangeni wa ka Ximixoni, ehandlenyana ka doroba ra ka Malamulele, u boxile hi ta vutivi bya yena hi mayelana na mafi ya nsinya wa papawa. Mafi lawa ya tivekaka ya ri nghozi loko swi fika eka nhlonge ya munhu tanihi mahlo, ya tlhela ya tiveka tanihi xintshuxo eka swiphiqo swa vutomi bya vanhu bya siku na siku. Ehandle ka ku va nghozi eka nhlonge ya munhu, mafi ya papawa ya tlhela ya tirhisiwa tanihi ntsembyana wa ku susa timbhandzhukwa eswirhendzeni swa milenge. Timbhandzhukwa ti tiveka tanihi xiyimo lexi tumbulukaka eka vanhu lava fambaka hi milenge va nga ambalanga titanghu.

Matirhiselo ya ntsembyana lowu ya olovile hikuva i swintsongo leswi languteriwaka eka munhu ku va a wu tirhisa. Ku lunghisela ntsembyana lowu swi lava ntsena ku kuma papawa ri mbisi kutani munhu a ri tsema a tota laha ku humeke timbhandzhukwa. Vativi va mitsembyana va tiyisisa leswaku ntsembyana lowu khale na khale a wu tirhisiwa ku kwamula makamba laha nhlonge yi nga omelela. Ku va mafi lawa ya totiwa laha nhlonge yi omeke kona swi endla leswaku swi olova ku kwamula makamba ya nhlonge leyi omeke. Mafi lawa ya tirhisiwa ku kwamula nhlonge leyi omeke hambi ku nga ri hi tlhelo ro kwamula timbhandzhukwa, ku nga ha va laha a ku ri na xilonda xi nga hola.

Kuya hi mutivi wa vutivi bya ntsembyana lowu, swi siyerisaniwile kusuka eka vakokwana, ku ta switukulundhuwa ku ta fika namuntlha. “Hi davukile hi ri karhi hi pfuneka hi leswi ntumbuluko wu nga hi katekisa hi swona. Mafi ya nsinya wa papawa ya pfuna ku olovisa laha nhlonge yi omeke kona”, ku boxa Mamaila Manganyi. Hambiswiritano, tindlela ta ku tirhisa ntsembyana lowu ta hambana hi kuya hi ku munhu u swi kotisa kuyini. Van’wana va kota ku rhanga va tola mafi, kutani va loveka mikondzo endzeni ka mati yo kufumela, va tota mafurha ya vhaselina eku hetiseleni leswaku va papalata ku va xiyimo xa timbhandzhukwa xi vuya nakambe.

Hambileswi ntsembyana wa papawa wu tivekaka hikuva wu ri xintshuxo hi tlhelo ra timbhandzhukwa, lexi salaka i ku a wu kamberiwanga hi tlhelo ra sayense. Swi fanerile ku va vanhu va rhanga va kuma vutshunguri lebyi nga kamberiwa ku endlela leswaku va kuma ku tshunxeka hi ku hetiseka va nga se tirhisa ntsembyana lowu. Hambiswiritano, ku tirhisiwa ka ntsembyana lowu swi kombisa ku hlangana exikarhi ka timitsu ta vanhu na xintu xa vona.