GLC YI LAVA KU PFUXA GIYANI
Hi Themba Chauke
Puresidende wa vandla ra Gazankulu Liberation Congress (GLC), Wilson Seseni u tshembhisa ku pfuxa swikimu swa vurimi swa le Giyani na timayini, loko a ta tlhela a antswisa na vukorhokeri bya mapatu yo antswa, mati na gezi eka vaaki va le Giyani leswi a vulaka leswaku swi tsan’wiwile hi vandla leri fumaka.
Loko a vulavula na vateki va mahungu, Seseni u vule leswaku xivono xa vandla eka xifundza, i ku va vandla ri siva ANC na Ximoko. Seseni u vule leswaku va lava ku tisa vukorhokeri eka vaaki ku nga ri leswi swi humelelaka enkarhini wa sweswi. U nyikile swikombiso swa magojigoji loko munhu a nghena edorobeni ra Giyani, mphakelo wo kayivela wa mati, na ku pfumaleka ka gezi etindhawini tin’wana tanihi vumbhoni bya malembe yo hlaya yo tsan’wiwa hi mfumo wa ANC.
“Loko mi ya eSandton, a mi nge kumi switarata swa ritshuri, kambe laha, mi hlanganisiwa hi magojigoji loko munhu a ha nghena edorobeni,” ku vula yena. U vule leswaku hambileswi ku pfumaleka ka ndzingano ku nga le henhla swinene, ANC yi kuma tivhoti to tlula 80% eGiyani.
Murhangeri wa GLC u vula leswaku Giyani a ku ri ndhawu ya ikhonomi hi swikimu swa vurimi na timayini leswi a swi endla mitirho yo hlaya swinene eka vaaki, kambe switirhisiwa leswi swi sukeriwile kusukela loko ANC yi tekile mfumo hi lembe ra 1994.
“Hi ta tiyisisa leswaku ha swi pfuxa hinkwaswo ka swona,” ku tshembhisa Seseni. “Hi lava ku tisa nkoka wa tivhoti ta vanhu, hikuva hi swi vonile leswaku vandla leri fumaka a ri tekeli enhlokweni vanhu lava va ri hlawuleke.” U paluxile leswaku vavekisi vo suka ematiko mambe va kona ku vekisa eka ku tumbuluxa mitirho eGiyani, kambe va yimerile leswaku GLC yi teka matomu.
Seseni u tlhele a hlamusela leswaku GLC yi tumbuluxiwile hi 2017, ku ntlhontlha vandla ra Ximoko, khale ka vandla ra Gazankulu, leri ku vuriwaka leswaku a ku ri vandla ri ri roxe leri a ri tiveka hi ku yimela rixaka ra Vatsonga-Machangani eGiyani. U vule leswaku GLC yi tumbuluxiwile hikuva vandla ra Ximoko ri tsandzekile ku rhangisa Vatsonga emahlweni.
“Hi swi vonile leswaku vandla leri fumaka ri hi tekela ehansi,” ku vula Seseni. “Loko va fika hi 1994, va n’okisile mfumo wa Gazankulu va hi byela leswaku hi tirhisana na vona, kambe va sungula ku yiva switirhisiwa, va pfala timayini va pfala na swikimu swa vurimi. Hi swona leswi endlaka leswaku hi va kona ku vuyerisa swilo kuya emahlweni.
Loko tiko ra ha lulamisela mihlawulo leyi taka, Seseni u hlohletela vaaki ku langutisisa nakambe nseketelo wa vona wa ANC, kambe va ya hlawula vandla leri a vulaka leswaku ri twisisa mitlhontlho ya vona na makungu yo twala ku swi lulamisa.
“A hi telanga ku ba huwa, hi tele ku korhokela,” ku vula yena. GLC yi languteriwa kuya emahlweni na mapfhumba yo gangisa tivhoti eka mavhiki lama landzelaka, laha Seseni a nga tshembhisa ku yisa rungula eka muganga wun’wana na wun’wana eka xifundza, laha a tshembhisaka ku ntlhontlha mfumo wa ANC, a tisa leswi a swi vulaka “siku rintshwa” eka vanhu va le Giyani.