KU PHOHLA KA SWIHARI EKRUGER

Hi Pilot Manganyi

Vaaki va miganga leyi khigelaneke na ntanga wa swihari wa Kruger va hanya hi ku chava hikokwalaho ka swihari leswi phohlaka entangeni swi tsutsumela emigangeni ya vona. Hikokwalaho vaaki va teka nawu va wu veka emavokweni ya vona hi ku dlaya swihari swo fana na tindlopfu kutani va endla xixevo tanihiloko vukona bya swona byi vanga nxungeto evuton’wini bya vona.

Miganga leyi nga le kusuhi na ntanga yo tanihi Matiyani, Block H, Maviligwe na Mtititi va tala ku vika vukona bya swihari leswi phohlaka swi ri karhi swi huma entangeni wa Kruger swo tanihi tindlopfu na tinyari. Ku phohla ka swihari leswi swi vanga nxungeto eka vutomi bya vanhu na swihari tanihiloko vaaki va vona swi fanerile ku swi dlaya, kambe swi nga ha jika swi dlaya vona loko va ringeta ku dlaya swona.

Eka yin’wana ya timhangu emugangeni wa ka Mtititi lowu khigelaneke na rihlampfu ra ntanga, vaaki va dlayile ndlopfu leyi phohleke endzhaku ka loko va vonile yi fambafamba emugangeni wa ka vona. Swiviko swa muxaka lowu swi vikiwile laha ni varisi va tihomu va boxaka leswaku va vona na mikondzo ya swihari swa nghozi swo tanihi tinghala loko va ri enhoveni.

Va xinawu na vahlayisi va mbango kusuka eka SANParks va kona ku tirhisana hi ku teka xiboho mayelana na vuhlayiseki bya vanhu evukonweni bya swihari leswi phohleke, ku nga ha va hi ku swi dlaya kumbe ku swi tlherisela entangeni. Hambiswiritano, vaaki va boxa leswaku swiyenge leswi swi teka nkarhi ku teka vutihlamuleri loko ku phohlile swihari swa nghozi, leswi endlaka leswaku vaaki va teka xiboho xa ku swi dlaya tanihileswi swi vangaka nxungeto evuton’wini bya vona.

“Loko ko phohla xihari, loko u foyinela vahlayisi va ntumbuluko sweswi, va ta teka nkarhi ku fika loko xihari xi ri karhi xi fambafamba emugangeni wa ka hina. A ku na xin’wana lexi hi nga xi endlaka ehandle ka ku teka vutihlamuleri byo hlayisa vutomi bya hina”, ku boxa Justice Makhubele tanihi muaki wa muganga wa le Maviligwe.

Timhangu ta muxaka lowu ti kombisa swiphiqo leswi nga kona hi tlhelo ra ku hlayisa swihari, swi nga ha va swi vangiwa hi ku hlakala ka rihlampfu kumbe ku ndlandlamuka ka nhlayo ya swihari entangeni. Tin’wana ta timhangu leti hundzeke ti katsa ku phohla ka swihari swo tanihi tinghala na tingwenya leti dyeke na vanhu. Ku hlayisa ntanga lowukulu i ntirho lowukulu swinene, ngopfungopfu loko wu lalamile na miganga ya vaaki.

Vaaki va tsundzuxiwa ku vika hi xihatla loko va vona swihari swi ri karhi swi fambafamba emigangeni ya ka vona ehandle ka ku swi dlaya tanihiloko swi ri na nghozi swinene. Vaaki na vona va hlundzukile na swona va languterile leswaku rihlampfu ra ntanga wa swihari wa Kruger ri antwisiwa leswaku ri kota ku sivela swihari ku phohlela emigangeni ya vona. Timhangu ta muxaka lowu ti nga ha koxa na vutomi bya vaaki loko ti nga landzelerisiwi na swona swi nga vanga mpfilumpfilu exikarhi ka vaaki na ntanga wa swihari wa Kruger.