MAHAHLWA YO KHOMANA YA NYIKERIWA YINDLU
Hi Themba Chauke
Eka ntirho lowu a wu taleriwile hi tintswalo na vun’we, Holobyenkulu wa xifundzakulu xa Limpopo Dok Phophi Ramathuba u nyikerile ximfumo yindlu yintshwa eka ndyangu wa mahahlwa yo khomana eLulekani, ehansi ka masipala wa Ba-Phalaborwa, exifundzenintsongo xa Mopani. Ntirho lowu wu kombisa ku hetiseka ka xitshembhiso lexi endliweke hi Holobyenkulu tin’hweti tinharhu leti hundzeke.
Ku nyikela loku a swi fambisana na xiphemu xa mfumo wa xifundzakulu xa vhiki ra vukorhokeri ehansi ka pfhumba ra nhluvukiso wa xifundzantsongo, leri kongomisiweke eka ku nyika vukorhokeri xikan’we na ku tiyisisa xinakulobye exikarhi ka mfumo, tihosi, mabindzu na vaaki.
Holobyenkulu Ramathuba u tsundzuxile vatekaxiave leswaku phurojeke leyi yi vile kona endzhaku ka ku tiboha eka ntirho wakwe wa Siku ro Tlangela Ntlango wa Golufu wa lembe na lembe laha mali leyi endliweke yi kongomisiweke eka ku akela va ndyangu yindlu ya xindzhuti. Ku tinyiketela swi landzela xiviko hi mutirhi wa vaaki loyi a kombiseke xiyimo xa ndyangu xo pfumala yindlu ya kahle.
“Muti wun’wana na wun’wana wu na xitori xa wona. Muti lowu wu ta tshama wu ri na xitori xa xifundzakulu lexi hlawuleke tintswalo ehandle ka ku honisa; vun’we ehandle ka ku hambanyisa; xikan’we na goza ehandle ka switshembhiso,” ku vula Ramathuba.
Rendzo ra mahahlwa yo khomana ri tekile timbilu ta vaaki eLimpopo na le tindhawini tin’wana. Vuhandzuri byo tika byo va hambanyisa lebyi endliweke exibedlele xa Mankweng, hi ku rhangeriwa hi Phurofesa Nyaweleni Tshifularo, wu hoyozeriwile tanihi ku humelela eka vutshunguri. Khombo ra kona, hahlwa rin’we ri vuye ri hundza emisaveni, kasi loyi a hanyaka u le ku kumeni ka vutshunguri byo hlawuleka exibedlele xa Vuleteri xa Steve Biko.
Ramathuba u tlhele a rhumela marito yo chavelela eka va ndyangu. “Ku hava marito yo antswisa swivavi swo lahlekeriwa hi n’wana. Ha khongela leswaku mi ya emahlweni mi kuma matimba eka rirhandzu na tintswalo ta Xikwembu hi ku tiva leswaku a mi n’wexe.”
Holobyenkulu u kombisile ku khensa eka swiyenge leswi hoxeke xandla eka phurojeke leyi, leswi katsaka; Hosi Mlungisi Ntsanwisi kusuka eka Huvo ya Vuhosi bya ka Majeje, hi ku nyikela hi xitandi; Bindzu ra Risima Housing Finance Corporation, hi ku tlhoma tihlo eka ku akiwa ka yindlu na ku tiyisisa vutihlamuleri; Nwatikondiraka hi ku heta ku aka yindlu hi nkarhi na hi xiyimo xa le henhla; mabindzu na vanhu lava nyikeleke, leswi swi kombisaka leswaku moya wa Ubuntu wa ha hanya eLimpopo
“Phurojeke leyi yi kumbisa leswaku swilo swa kahle na ku hetiseka swa fikeleleka loko vanhu hinkwavo va tinyiketela eka xivono lexi fanaka,” ku vula Ramathuba.
Loko a kongomisa hungu eka manana wa mahahlwa, Holobyenkulu u tshikelerile leswaku yindlu leyi i xikombiso xo tlula ndhawu yo tumbeta nhloko. “Namuntlha hi nyikela ndhawu leyi ntshembho wu nga ta ya emahlweni wu kula, laha n’wana wa wena a nga ta angarheliwa hi rirhandzu, ku hlayiseka na vuhlayiseki. Kaya leri ri fanele ku hundzuka ndhawu yo horisa, ku tiyisela na masungulo lamantshwa.
Ntirho lowu wu gimetiwile hi ku endla xikombelo xo yisa emahlweni ntirhisano exikarhi ka mfumo, vaaki, mabindzu, mihlangano ya ripfumelo na tihosi.
“Kaya leri ri fanele ku tshama malembe yo hlaya tanihi xitsundzuxo xa leswaku tintswalo ti na matimba ya ku cinca vutomi; vun’we byi hlula nkwetlembetano; na leswaku hi ri kun’we hi nga ya emahlweni hi aka Limpopo loyi a tirhelaka hinkwerhu,” Ramathuba wa tiyisisa.

