KHALANDLATI NA MFUKUZANA
Hi Mapula Glashy Makoto
MaAfrika-Dzonga va hlohloteriwa ku tekela enhlokweni hi ku cinca lokuntsongo ka nhlonge tanihi leswi hi nga eka n’hweti ya Ndzati, yo lemukisa hi vuvabyi bya mfukuzana ya nhlonge ngopfu-ngopfu vanhu va alibino va langutaneke na khombo lerikulu ro hlaseriwa hi dyambu na mfukuzana ya nhlonge.
Alibino i xiyimo lexi eka xona miri wu humesaka melanin yintsongo kumbe yi nga humesiwi, ku nga muhlovo lowu pfunaka ku sirhelela nhlonge eka miseve ya dyambu. Leswi swi endla leswaku ku sirheleriwa hi dyambu nkarhi na nkarhi na ku kamberiwa ka nhlonge swi va swa nkoka swinene.
Phurofesa Chrysis Sofianos, dokodela wa vuhandzuri bya pulasitiki ni ku pfuxeta eYunivhesiti ya Witwatersrand, u vule leswaku swikombiso swa xilemukiso a swi fanelanga ku honisiwa. Leswi swi katsa xilondza lexi nga horiki, xirhumbana lexi cinca-cincaka kumbe ndhawu ya nhlonge leyi humaka ngati yi nga yimi kumbe yi vumba xirhumbana.
Mfukuzana ya nhlonge yi nga tlhela yi hlasela vanhu lava nga ni nhlonge ya ntima. Swi nga humelela eka tindhawu leti kumaka dyambu rintsongo, ku fana na le hansi ka milenge na le hansi ka mavoko. Eka vanhu lava nga ni nhlonge ya albino, mfukuzana yin’wana yi nga pfumala na xivati xa ntima lexi hakanyingi xi fambisanaka ni swirhumbana swa nhlonge leswi kanakanisaka.
Afrika-Dzonga yi tsarisile kwalomu ka 26,967 wa timhangu ta basal cell carcinoma, squamous cell carcinoma ya nhlonge na melanoma hi 2024, hi kuya hi Rijisitara ya Rixaka ya Mfukuzana. Basal cell carcinoma na squamous cell carcinoma a ku ri yin’wana ya tifukuzana leti tolovelekeke swinene leti tsarisiweke eka vavanuna na vavasati.
Madokodela ma tsundzuxa leswaku ku hlwela ku tshunguriwa swi nga pfumelela xirhumbana lexintsongo xa fukuzana leswaku xi kula. Sofianos u vule leswaku ku kambela ka ha ri na nkarhi swi nga hunguta nhlayo ya tinyama leti lavaka ku susiwa naswona swi nga endla leswaku na vutshunguri byi olova.
Vanhu va tsundzuxiwa ku tirhisa swisirhelelo swa dyambu, ku langutisisa ku cinca eka nhlonge ya vona na ku lava vukorhokeri bya vutshunguri eka xirhumbana xin’wana na xin’wana lexi cincaka, lexi humaka ngati hi ku vuyelela kumbe ku tsandzeka ku hola.