TIFANELO TA VATSONIWA TI FANELE KU SIRHELERIWA
Hi Themba Chauke
Masipala wa Giyani wu kombela vaaki ku sirhelela tifanelo ta vanhu lava hanyaka na vutsoniwa, ku va khoma hi xindzhuti, na ku tiyisisa leswaku va kuma mikateko yo ringana ku kota ku nghenelela eka migingiriko ya vaaki na ikhonomi.
Leswi swi vuriwile hi xandla xa Meyara Cony Manganyi, hi ntirho wo lemukisa hi vutsoniwa lowu a wu khomeriwile esenthara ya vadyuhari ya Khomisani emugangeni wa ka Ngove eka wadi 10 hi Ravumbirhi. Pfhumba leri a ri hlanganisile vaaki, valweri va tifanelo ta vatsoniwa, mihlangano ya vaaki na swin’wana swiyenge swa vaaki ku lemukisa hi tifanelo ta vanhu lava hanyaka na vutsoniwa na nkoka wo aka ndhawu ya vaaki leyi katsaka mani na mani.
Ntirho lowu wu tlhele wu nyika nkateko wo kombisa vutihlamuleri bya vaaki na swiyenge swa vaaki ku tumbuluxa ndhawu leyi vanhu lava hanyaka na vutsoniwa va nga kotaka ku fikelela vukorhokeri na mikateko ehandle ka ku tekeriwa ehansi.
Manganyi, loyi a nga xirho xa Nhloko ya xiyenge xa Rihanyo na Nhluvukiso wa Vaaki eka masipala, u vule leswaku ku sirhelela tifanelo ta vanhu lava hanyaka na vutsoniwa i vutihlamuleri bya vanhu hinkwavo leswi lavaka munhu un’wana na un’wana emugangeni.
U hlohleterile vaaki ku teka magoza yo vonakala ku sirhelela tifanelo ta vanhu lava hanyaka na vutsoniwa, ku tekela enhlokweni swilaveko swa vona na ku tiyisisa leswaku a va siyiwi eka migingiriko ya vaaki. “Miganga hinkwayo yi fanele ku sirhelela tifanelo ta vanhu lava hanyaka na vutsoniwa na ku tiyisisa leswaku ha va hlayisa hi mikarhi hinkwayo,” ku vula Manganyi.
U tshikelerile leswaku ku tinyiketela ka masipala eka ku veka tifanela ta vatsoniwa exikarhi ka nongonoko wa masipala, hi ku langutisisa eka ku tiyisisa leswaku vanhu lava hanyaka na vutsoniwa va kota ku fikelela vukorhokeri, va hanya hi xindzhuti na ku vuyeriwa eka migingiriko ya ikhonomi.
Manganyi u vule leswaku vutihlamuleri byo tumbuluxa ndhawu ya vaaki leyi katsaka mani na mani a yi le ka masipala ntsena, kambe swi lava vaaki ku va khoma kahle na ku va hlonipha.
Pfhumba a ri seketeriwile hi foramu ya vanhu lava hanyaka na vutsoniwa ya le mugangeni na vayimeri vo hambana-hambana kusuka etindhawuni ta vatsoniwa ehansi ka masipala. Ku nghenelela ka vona swi kombisa ntirho lowu endliwaka hi mihlangano ya vatsoniwa eka ku seketela vanhu lava hanyaka na vutsoniwa na ku lemukisa hi mitlhontlho leyi va hlanganaka na yona, ngopfungopfu ematiko xikaya.
Pfhumba ri tlhele ri lemukisa hi nkoka wo seketela tisisitimu to seketela vanhu lava hanyaka na vutsoniwa, ngopfungopfu lava tshamaka ematiko xikaya, laha ku fikelela vukorhokeri na mikateko ka ha ri ki ntlhontlho.
Hungu ra masipala a ri kombisa leswaku ku katsa mani na mani loku twalaka swi lava ku endliwa ku hundza eka ku tekela enhlokweni tifanelo ta vatsoniwa; swi tlhela swi tshembhela eka ntirhisano wa vaaki ku susa swirhalanganyi na ku tiyisisa leswaku vanhu lava hanyaka na vutsoniwa va nyikiwa nhlonipho lowu fanaka, ku fikelela vukorhokeri na mikateko yin’wana etindhawini ta ka vona.

