Gondzo ra Muphati Lontsongo

Hi Mkateko Ndlovu

Vumbiwa Manganye i xinhwanyetana xa Khume wa malembe hi vukhale, xi velekiwile emugangeni wa ka Hlengani, etindhawini ta ka Malamulele ku kongoma entangeni wa swihari wa Kruger hi heke ya Phunda Maria. Xinhwenyetana lexi xi tiveka hi migingiriko ya vuphati lebyi xi byi sunguleke hi lembe ra 2022 xi ri na Nkombo wa malembe xa ha ri eka giredi 2 exikolweni xa le hansi xa Hlengani.

Vumbiwa wa tinyungubyisa hi vuphati ni ku dzenengela ririmi ra Xitsonga. Eka gondzo ra yena ra vuphati u hlohloteriwile hi Ntombhi ya Mutsonga na N’wa Jika the Poet, vaphati va xisati lava va tiendleleke mavito eka migingiriko ya vuphati hi ririmi ra manana laha tikweni.

Hi lembe ra 2023 u nghenelerile eka mphikizano wa Vuphati bya Tindzimi ta Nhlengelo, lowu a wu vitaniwa Multilingual Poetry Festival lowu a wu fambisiwa hi Ntombi ya Mutsonga laha a nga tikumela xitifikheti xa vuswikoti. Kusuka kona, a nga tshamanga hi mavoko u yile emahlweni ni ku yisa milorho ya yena emahlweni. Hi lembe ra 2024 u yile eka mphikizano wa TT foundation laha a nga kuma xiyimo xo sungula a tibukutelela sagwadi ra Muphati Lontsongo wa Vuswikoti Swinene.

Phephahungu ra Nthavela ri endzerile vandyangu wa ka Manganye ku ya twa totala hi migingiriko ya Vumbiwa, laha hi nga burisana ni manana wa yena Nawu Manganye. “Ndzi sungurile ku vona leswaku Vumbeko u na nyiko ya vuphati hi nkarhi wo tlanga hikuva leswi a swi vulavula a swi tsakisa swinene naswona a swi ri ni mongo. Loko hi nghena eka swiyenge swa mabulo swo fana na facebook na tik-tok, a rhandza ku landzelela mikandziyiso ya Ntombhi ya Mutsonga na N’wa Jika The Poet’’. Nawu Manganye manana wa Vumbiwa wa hlamusela.

“Leswi swi endlile leswaku ndzi n’wi nyika matswalwa ya vuphati leswaku a tshamela ku ma hlaya laha ndzi nga kuma leswaku wa swi kota naswona wa swi tsakela. Tanihi mutswari ndzi titwa ndzi tsaka swinene ku vona mitirho ya yena yo xonga, na kuva a namarhela ririmi ra manana swi na nkoka.” U ya emahlweni.

Vandyangu wa Vumbiwa va kombisa leswaku Vumbiwa u tinyiketerile swinene hi vuphati hikuva loko a sungula ku phata, hambi ku ri hi nkarhi wo fihlula, munhu anga tshika na ku dya swakudya. Va vurile leswaku va ta n’wi nyika nseketelo lowu lavekaka ku kondza milorho ya yena yi humelela.