Pfhumba ra ‘Vala Umgodi’ ra ha Hlasela
Hi Mkateko Ndlovu
Maphorisa ya Tiko ra Afrika-Dzonga, eka pfhumba ra ‘Vala Umgodi, eka migingiriko yo cela sava swi nga ri enawini emugangeni wa Tshwinga, ehansi ka doroba ra Thohoyandou, va kumile ntlawa wa vaehleketeleriwa endhawini leyi nga pfumeleriwangiki ku cela sava, lava va nga pana sikisi loko va vona maphoprisa. Maphorisa ya kumile switirhisiwa leswi katsaka tifoxolo, swigolonyana ni swin’wana leswi swi nga ta tirhisiwa tanihi vumbhoni. Maphorisa ya tlherile ya kuma swin’wana switirhisiwa na vaehleketeleriwa vambirhi lava na vona va nga dya ehansi.
Switirhisiwa leswi swi kumiweke endhawini leyi swi katsa: swigolonyana swimbirhi; swipachi swa ntlhanu, tiforomo to endla switina, Banga rin’we na piki yin’we. Eka yin’wana mhangu, eka pfhumba leri fanaka, emugangeni wa ka Mavalani, ehandlenyana ka doroba ra Giyani, maphorisa ya khomile wansati wa malembe ya 39, o ta a huma hi le tiko akelana ra Zimbabwe, endzhaku ko kumeka a endla migingiriko yo cela swicelwa swi nga ri enawini. Wansati loyi a khomiweke u yisiwile exitokisini xa maphorisa ya Giyani.
Wansati loyi u hehliwa hi nandzu wo kumeka na swicelwa swo hlawuleka, xikan’we na ku tlula nawu wa Vuhlapfa. Maphorisa ya tekile tifoxolo ta mune, swipedi swinharhu, na mabakiti mambirhi leswi ku tshembhiwaka leswaku hi swona a swi tirhisiwa eka migingiriko ya ku cela migodi swi nga ri enawini.
Kasi etindhawini ta le Spitskop, maphorisa ya siverile xikan’we na ku teka kwalomu ka 98 000 wa tithani ta chromite ore, tigirivani timbirhi, piki na xipedi, leswi ku vuriwaka leswaku i ntirho lowunkulu lowu endliweke hi maphorisa eka migingiriko yo lwisana na timhaka to cela swicelwa swi nga ri enawini.
