N’WAMBHURI WA LE KAYA A VANGAMA

Hi Themba Chauke

Gondzo ra Desree Mahori ri sukela eswitaratini swa ritshuri swa le mugangeni wa ka Mavalani ehandlenyana ka doroba ra Giyani, kule na madorobakulu laha migingiriko ya van’wambhuri yi tolovelekeke. Kambe rendzo rakwe ra n’wambhuri ri sungurile ku koka rinoko eka vantshwa va le Limpopo na tiko.

Hi malembe ya 16, n’wambhuri lontsongo u havaxeriwile xidlodlo xa Miss Teenager Africa Diversity 2025, mphikizano lowu a wu khomeriwile eKampala, Uganda. U vulavurile hi matimba ya ku titshembha hambi van’wana va nga ku tshembhi.

Loko a vutisiwa leswaku u fike njhani eka migingiriko ya van’wambhuri, Mahori u tsundzuka swinene laha swi sunguleke kona, hi lembe ra 2022, loko tata wakwe a nghena endlwini a khomile xifaniso xa mphikizano wa van’wambhuri, kutani a n’wi vutisa loko a ri na ku tsakela ku nghenelela kutani a pfumela xikan’we-kan’we.

Leyi hi yona ndlela leyi pfuleke tinyangwa leswi a nga swi ehleketelelanga. “Endzhaku ka mphikizano wa kona, ndzi dyondzile swo hlaya, leswi katsaka vuswikoti byo rhangela xikan’we na tindlela leti vavasati va nga ti tirhisaka ku tisa ku cinca etindhawini ta ka vona hi migingiriko ya van’wambhuri.”

Migingiriko ya van’wambhuri eka yena, yi kurile yi dzika ku nga ri ku teka swifaniso ntsena, kumbe ku yima eka timboni to vangama eswitejini. Swi vile nchumu lowu a dyondzeke ku tiamukela. Mahori u vulavula a nga tipfinyingi hi ndlela leyi a hlekuriwa hikokwalaho ka nhlonge yakwe ya ntima loko a ha ri ntsongo.

“Migingiriko leyi yi endlile leswaku ndzi va na ntshembho hi muhlovo wa nhlonge ya mina hikuva a ndzi hlekuriwa hikokwalaho ka nhlonge ya mina ya ntima,” wa hlamusela. “Vanhu vo hlaya va nhlonge ya ntima va hlekuriwa, na swona migingiriko ya van’wambhuri yi ndzi kombisile leswaku mihlovo hinkwayo ya nhlonge ya amukeriwa xikan’we na ku tekeriwa enhlokweni leswaku yi sasekile.

Mahori u byela vantshwa leswaku a swi na mhaka leswaku va huma kwihi; lexi nga na nkoka i ku hlawula ku antswisa vuswikoti bya vona. “Ku navela a swi yi hi ku u huma kwihi,” ku vula yena. “Swi ya hi ku u tirhisa njhani vuswikoti bya wena.”

U vula leswaku yena i xikombiso xa kahle xa leswaku vantshwa va le matikoxikaya va na milorho yikulu ku fana na mani na mani. “Ku va muhluri wa Miss Teenager Africa Diversity swi vula leswi hi tlangerisaka xi swona matiko ya hina xikan’we na ku tlangela ndzhaka ya mindzhavuko ya hina yo hambana-hambana.”

Lembe leri taka, u ta ya yimela tikokulu ra Afrika ePoland. Kambe eka yena, nchumu wa nkoka eka rendzo rakwe a hi lomu a kongomeke kona. I ku kombisa vantshwa va le matikoxikaya ku fana na le ka Mavalani na miganga ya le kusuhi leswaku milorho ya vona yi nga ha famba ku ya ekule ku tlula leswi va swi ehleketaka.

Loko a vutisiwa hi makungu ya yena ya mundzuku, Mahori u vurile leswaku u navela ku va n’wambhuri, hi leswi a languteke eka swona sweswi. “Ndzi lava ku va muhlohloteri eka titangha ta mina xikan’we na ku va kombisa leswaku milorho ya hundzuka ntiyiso loko munhu a tirha hi matimba na ku tivekela swikongomelo,” wa ha hlamusela.

Hungu ra yena eka vantshwa ra kongoma: “Loko u ri na vuswikoti eka swin’wana, tirhisa vuswikoti byebyo u tirha hi matimba, hikuva siku rin’wana ku ta va nhlamuselo leyi u nga ta tiviwa hi yona misava hinkwayo. Va na na ntshembho, naswona u nga pfumeleri vanhu ku ku chicha xiyimo hi mavulavulelo ya vona, tlhela u hlawula na vanghana va kahle hikuva swi na nkoka,” wa gimeta.