NHLANGANO WU RILA HI KU SUSIWA KA HOSI

Hi Themba Chauke

Nhlangano wo yimela tihosi lowu tivekaka hi Asscociation of Traditional Council (ATL), wu hehla mfumo wa xifundzakulu xa Limpopo hi ku voyamela etlhelo rin’we loko swi ta eka ku teka swiboho swa tikhoto endzhaku ka ku susiwa ka hosi Maswanganyi wa le mugangeni wa ka Maswanganyi exitulwini tanihi hosi.

Nhlangano wu humesile swivilelo swa wona eka xitatimende endzhaku ka loko khale ka MEC wa Mfumo wa Ntirhisano, Vutshamo bya Vaaki na timhaka ta Tihosi (CoGHSTA) Basikopo Makamu a endzerile Yindlu ya Vuhosi bya ka Hlaneki kuya va byela hi xiyimo xa mfumo eka xiboho xa khoto eka nkwetlembetano wa vuhosi exikarhi ka Hosi Hlaneki na Hosi Maswanganyi.

Kuya hi papila ra ATL, leri rhumeriweke eka Puresidende wa tiko, Holobyenkulu wa xifundzakulu xa Limpopo xikan’we na Ndzawulo ya CoGHSTA, ri vula leswaku MEC u endzerile Hosi Hlaneki na swona leswi endlekeke swi nyika xikombiso xa leswaku xiboho xa ku susiwa ka Hosi Maswanganyi xi hetisisiwile a nga si nyikiwa nkarhi wa xinawu wa ku landzelerisa mhaka leyi.

Nhlangano wu vula leswaku wu hlonipha Vumbiwa, tikhoto na nawu wa tiko na swona a wu kanetananga na xiboho na xinawu xa vuahluri bya tikhoto, kambe wu vula leswaku ku endliwa ka swiboho swa vuahluri lebyi swi fanele ku fambisiwa hi nawu, swi va erivaleni, maendlelo lama nga voyameriki etlhelo rin’we, xikan’we na maendlelo lama fambelanaka na swipimelo swa khoto.

ATL yi kombisile xivilelo xin’wana lexi wu xi hlamuselaka tanihi ku “khomisa tingana na ku tekela hansi,” Hosi Maswanganyi, laha va vulaka leswaku “Hosi leyi tekeriweke enhlokweni a yi fanelanga ku khomisiwa tingana exikarhi ka vanhu kumbe ku susiwa hi vuhlanganisi bya mapapila na bya xipolitiki ku nga si gimetiwa migingiriko hinkwayo ya xinawu.”

  Nhlangano wu tlhela wu vutisa hi ku tsemiwa ka muholo wa Hosi Maswanganyi hi hofisi ya Holobyenkulu, leswi endlekeke hi siku ra 15 Mhawuri. Wu vula leswaku ku tsemiwa ka muholo bya xitshuketana swi vile na xiave xo biha eka vutomi na vutihlamuleri bya swa timali bya Hosi Maswanganyi, leswi katsaka ku hakela xikweleti xa movha na tihakelo ta inxuwarense.

ATL yi lava hofisi ya Holobyenkulu ku nyika nhlamuselo leyi tsariweke ya matimba ya xinawu lama a ma tirhiseke ku tsema muholo wa hosi na ku basisa loko Hosi Maswanganyi a nyikiwile xitiviso lexi tsariweke xikan’we na nkarhi wa leswaku a tihlamulela ehenhla ka mhaka leyi.

Nhlangano wu tlhele wu kombisa swivilelo mayelana na leswi wu swi vulaka maendlelo yo hlawula ndluwa va siya hove ehenhla ka vuahluri bya le tikhoto lebyi katsaka mikwetlembetano ya vuhosi eLimpopo. Va hehla leswaku Makamu a voyamela etlhelo rin’we eka mhaka ya ka Maswanganyi.

  Nhlangano wu vutisa maendlelo ya xihatla ya mfumo eka mhaka ya ka Maswanganyi, loko ATL yi vula leswaku vuahluri byin’wana bya tikhoto lebyi katsaka timhaka ta tihosi eka xifundzakulu a byi si lulamisiwa ku ringana nkarhi wo leha.

ATL yi tlhele yi lemukisa mfumo ehenhla ka vuhundzuluxi bya vuavanyisi bya khoto ku hundza leswi swipimelo swa kona swi vulaka swona, laha wu vulaka leswaku ku veka etlhelo xiboho xa vufambisi a swi fanelanga ku tekiwa tanihi maendlelo yo susa hosi ehandle ka ku landzelela maendlelo lama faneleke.

Nhlangano wu lava leswaku mfumo wa xifundzakulu xa Limpopo na hofisi ya Holobyenkulu va basisa maendlelo ya xinawu xikan’we na ku burisana swi va erivaleni na swiyenge hinkwaswo swa tihosi.

Loko a vutisiwa hi swihehlo leswi, Makamu u vule leswaku swihehlo leswi a swi hanyi. “Hi vekile Hosi Maswanganyi tanihi hosi, ndzi hlanganile na ku soriwa swinene hi tlhelo ra ka Hlaneki, sweswi ndzi herisile vuhosi byebyo, vanhu va rila,” ku vula yena. Makamu u vule leswaku a endla ntsena xileriso xa vuahluri bya khoto tanihi MEC na swona a nga na xivangelo xo voyamela etlhelo rin’we.

Loko a nyika n’wangulo hi swihehlo swa leswaku Hosi Maswanganyi a nga tivisiwanga hi mhaka leyi, Makamu u te: “Maswanganyi u vitaniwile ku tshamiwa na yena ehansi laha a nga tivisiwa hi mhaka leyi, xikan’we na makungu yo tsema muholo wa yena wu nga si tsemiwa hi mahelo ya Mawuwani,”