Masipala wu lava ku hetisa Tiphurojeke

Themba Chauke

Masipala wa Giyani wu simekile pfhumba ro tiyisisa leswaku tiphurojeke hinkwato ta wona leti ti ya ka emahlweni ta hela hi ku copeta ka tihlo. Loko a nyika matshamelo ya tiphurojeke leti ti nga yima, Nhloko ya Vumaki ya masipala, Thamsanqa Mabunda, u vurile leswaku va le ku endleni ka migingiriko yo hetelela ku hetisisa yin’wana ya tiphurojeke leti a ti yimile eka lembeximali leri.

U kombisile hi phurojeke ya ndhawu ya mitlangu ya le ndzeni emugangeni wa ka Mavalani, leyi a yi yimile tin’hweti leyi sweswi yi nga le kusuhi na ku fika emakumu, tanihi xikombiso xa tiphurojeke leti masipala wu kunguhateke ku ti hetisa eka lembeximali leri. Ndhawu leyi yi katsa rivala ra ntlango wa basketball, netball, tennis na ti mbirhi ta volleyball, tikamara ti mbirhi to hlayisa switirhisiwa, khixi na kamara ra vutshunguri.

“Phurojeke leyi yi le xikarhi ka 95% na 96% leswaku yi fika emakumu, laha ku saleke swilo swi ntsongo leswaku yi hela hi ku hetiseka,” wa hlamusela, laha a vuleke leswaku ndhawu leyi i ya ximanguvalawa naswona yi ta pfuna vaaki va ka Mavalani ku tumbuluxa vuswikoti bya mitlangu, ngopfu-ngopfu eka netball, tennis na volleyball, leyi ku nga mitlangu leyi yi nga tolovelekangiki ematikoxikaya.

U vurile leswaku tanihileswi ku nga ndhawu ya mitlangu ya le ndzeni, yi nga ha tirhisiwa hi mikarhi hinkwayo ya maxelo, hambi ku ri na moya, mpfula, hambi ku hisa, leswi swi nga ta pfuna leswaku vantshwa va tshama va ri eka migingiriko ya mitlangu ehandle ko tirhisa swidzidziharisi. “Vantshwa vo tala namuntlha va na ntlhotlho wo tirhisa swidzidziharisi, naswona phurojeke leyi i matshalatshala ya hina ku lulamisa sweswo hi ku hlohlotela ku tinghenelerisa ka vantshwa eka mitlangu,” wa hlamusela. Kasi phurojeke leyi yi languteriwa ku fika emakumu emaheleni ya lembeximali leri.

Phurojeke yin’wana ya nkoka leyi languteriweke ku fika emakumu eka lembeximali leri i ku ndlandlamuxiwa ka gondzo ra ka Hlomela, kusuka eka ra maribye ku ya eka ra phevhimente, leyi nga ta cheriwa 2.6 wa tikhilomitara ku katsa na ndhawu ya mitlangu ya le mugangeni wa ka Gawula.

Phurojeke yin’wana leyi a yi fanele ku hetisiwa eka lembeximali leri kambe a swi nge vi tano, i ku ndlandlamuxiwa ka patu ra ka N’wamankena ra 4.8 wa tikhilomitara leri sweswi ri nga le ka 40%. Mabunda u vurile leswaku phurojeke leyi a yi vekeriwile lembe na tin’hweti ta ntsevu, yi hlwerile hikokwalaho ka ku thoriwa ka van’watikotiraka nkarhi wu fambile, naswona a yi sungulanga na tin’wana tiphurojeke.

“Ku na tin’wana tiphurojeke leti huvo yi tekeke xiboho xa leswaku ti fanele ku fika emakumu, Yin’wana ya tona yi katsa ku engeteleriwa ka rivala ra ndhawu ya mitlangu ya ka Mageva. Phurojeke leyi yi katsa ku antswisiwa ka miako ya swihambukelo, ku hoxa phevhimente eka rivala ra mitlango yo hambana-hambana na ndhawu yo paka timhova ku katsa na ku hoxa tipala to leha ta timboni,” u ya emahlweni.

U vurile leswaku phurojeke leyi yi salerile endzhaku hikokwalaho ka kuva vaaki va komberile swilo swo engetela leswi a swi nga ri kona eka phurojeke loko phurojeke leyi yi sunguriwa. Kasi na ndhawu ya mitlangu ya le Giyani a ti E, leyi na yona yi welaka eka tiphurojeke leti ti yimeke na yona yi le ku tekeriweni enhlokweni.

“Ku thoriwile muinjhiniyara, loyi a sunguleke ku endla ntirho wo tsala pulani. Loko a hetile, n’watikotiraka u ta thoriwa, laha ku languteriweke leswaku migingiriko ya kona yi sungula eka lembeximali leritaka,” wa gimeta.