Masipala wu lava Vulawuri bya Mati

Hi Themba Chauke

Masipala wa Giyani wu wela eka timasipala ta le xifundzhenintsongo xa Mopani leti ti koxaka leswaku ti nyikiwa matimba ya vulawuri bya mati. Leswi swi vonakarile hi nkarhi lowu a ku endliwa mpfapfarhuto wa mpimanyeto eholweni ya vaaki ya Giyani.

Vanhu vo tala va kombsile ku vilela hikokwalaho ka mitlhotlho ya mati naswona va hehla masipala wa xifundzhantsongo xa Mopani, ku ka xi nga ri ku tirheni kahle loko va lava mpfuno. “Tiqingo ta vona ti va ti timekile kumbe ti rila ti nga khomiwi loko va beriwa riqingo, naswona loko va kumeka va ti hlamurile, va hlevetela va vula leswaku va le ka tihlengeletano,” ku vula Given Mabunda, un’wana wa vaaki.

U vutisile loko swi koteka leswaku masipala wa Giyani wu nga ha pfuna vaaki eka mhaka leyi, hikokwalaho ka ku pfumaleka ka nseketelo kusuka eka masipala wa xifundzhatsongo xa Mopani. Loko a angula, mukhaselara Gezani Maluleke, nhloko ya timhaka ta Mati na Nkululo eGiyani, loyi a vulavula hi ku yimela meyara eka ntirho lowu, u tiyisisile hi ku hlunduzuka ka vaaki, kambe a tiyisisa leswaku masipala wu le ku tirheni hi matimba ku lulamisa mhaka leyi.

“Loko hi languta mitlhotlho leyi ya mphakelo wa mati emigangeni na mati lama borhiweke, i ntiyiso leswaku hi langutanile na ku tikeriwa hikokwalaho ka leswaku masipala wu hava matimba ya vulawuri bya mphakelo wa mati,” wa hlamusela U yile emahlweni a vula leswaku masipala wu katekile kuva wu ri na yena xikan’we na
mukhaselara Cedrick Baloyi, tanihileswi hinkwavo ka vona va nga magqweta hi ntirho, naswona va le ku tsundzuxeni ka masipala hi timhaka ta xinawu.

“Hi le ku tirhiseni ka vutivi ku pfuna masipala leswaku wu nga tiyimisela hi ndlela yihi ku ya hi nawu eka mhaka leyi,” Ku vula mukhaselara Maluleke.

Maluleke u amukerile ku hlundzuka ka vaaki, naswona u vurile leswaku leswi swi nga ololoxiwa ntsena loko masipala wa Giyani wo nyikiwa matimba ya vulawuri bya timhaka ta mati. “Ndzi twile na ku vona matitwelo na ku hlundzuka ka van’wana va n’wina loko mi vulavula hi swiphiqo swa mati etindhawini ta ka n’wina,”

“Hi tshembha leswaku loko ho nyikiwa matimba ya vulawuri bya timhaka ta mati, swo tala swa mithlotlho leyi a swi ta va swi nga ri ekuhumeleleni.” Wa hlamusela, laha a nga vula leswaku timasipala ta vaaki, a ku ri tona leti a ti ri na vutihlamuleri bya mphakelo wa mati emigangeni ya tona. “Mhaka leyi a yi tshamisekanga, leswaku loko ku va na swiphiqo, hi fanele ku mi hundzisela eka masipala wa xifundzhantsongo xa Mopani,”

U vurile leswaku hambiswiritano, masipala wu le ku tirheni ku vona leswaku wu kuma matimba ya vulawuri bya mati. U kombisile leswaku swiboho swi mbirhi se swi pasisiwile, xin’wana hi nkarhi wa nhlengeletano ya swirho swa tikomiti ta tiwadi na yin’wana nhlengeletano ya Foramu ya timhaka ta mati, laha va lavaka leswaku masipala wu nyikiwa matimba ya vutihlamuleri bya timhaka ta mati.

“Swiboho leswi swi hundziseriwile eka swiyenge leswi swi faneleke, ku ri na hungu leri ri twalaka ra leswaku masipala wu kaneta hi matimba leswaku Xifundzhantsongo xa Mopani xi ya emahlweni na vutihlamuleri lebyi,” u ya emahlweni laha a nga tiyisisa leswaku masipala wa tshembha leswaku wu nga swi kota ku nyika mphakelo wa mati hi ku hetiseka.

Maluleke u kombisile leswaku enkarhini wa sweswi, masipala wu ta ya emahlweni wu tirha na masipala wa xifundzhantsongo ku vona leswaku swiphiqo swa mati swa lulamisiwa hi xihatla etindhawini ta Giyani, ku tiyisisa leswaku vaaki va kuma mati, a tlhela a tshembhisa leswaku michini ya mati yo borhiwa yi ta lunghisiwa.