Vantshwa va Tsundzuka Vantshwa Hi Mitlangu

Hi Mkateko Ndlovu

Hi siku ra ti 16 Khotavuxika1976, a ku ri siku leri ku nga halaka ngati ya machudeni etindhawini ta le Soweto. Machudeni lawa, a ma lwela ntshuxelo eka rixaka ra vantima. Hi lembe leri ra 1976 machudeni ya simekile mapfhumba yo yima hi milenge ya lwela ntshuxeko wa dyondzo, ku lwisana na ntshikelelo wo boheleriwa ku dyondza hi ririmi ra Afrikaans kumbe xibunu xikan’we na mitshikelelo ya swipimelo swa mahanyelo eka vantima va Afrika-Dzonga.

Hambiswiritano machudeni ya 1976 ya siyile matimu lama tlangeriwaka lembe na lembe etikweni hinkwaro. Vantshwa va xixima mitirho ya vantshwa lava hundzeke emisaveni hi siku ra 16 Khotavuxika hi ku endla migingiriko yo hambana-hambana. Van’wana vantshwa va tlangela siku leri etikerekeni va encenyeta migingiriko ya vantshwa va 1976.

Emugangeni wa ka Xikundu, ehandle ka doroba ra ka Malamulele, vantshwa a va tlangela siku leri hi ku tlanga bolo ya milenge erivaleni ra mitlangu ra Bingo. Migingiriko leyi a yi ngheneleriwile hi vanhu kusuka emigangeni yo hambana-hambana. Migingiriko leyi a yi seketeriwile hi mufambisi wa masipala wa Collins Chabane Tatana Richard Shilenge, mukhaselara wa wadi 28 Tatana Joseph Mabasa, vaakatiko va muganga wa ka Xikundu ni vaakelana.

Phephahungu ra Nthavela ri burisanile na un’wana wa vakondleteri va ntirho lowu loyi a nga hlamusela leswaku va na malembe ya khume va endla migingiriko yo fana na leyi hikuva ku na pfhumba ro tlangela ra lembe na lembe leri vitaniwaka ‘Malamulele North East youth Day celebration’ “Hi xona xikongomelo lexi xi endlaka leswaku hi Simeka ntlango wa bolo ya milenge hikuva hi lava leswaku vantshwa va tshamela ro tsundzuka nkoka wa siku leri xikan’we na ku ri tlangela hi ndlela ya kahle ku nga ri ndlela yo ya emabyaleni kumbe ku tinghenelerisa eka madzolonga” Tatana Jutas Mashaba wa hlamusela.

Hi siku leri vatlangi va nyikiwile timendlele laha xipano lexi xi nga hlula eka mphikizano xi nga nyikiwa sagwadi ra xiyimo xa le henhla. Mufambisi wa masipala tatana Richard Shilenge na mukhaselara wa wadi 28 Tatana Joseph Mabasa va hlohloterile vanthswa leswaku va fanele ku tlanga bolo loko hi hala tlhelo va tekela enhlokweni timhaka ta dyondzo xikan’we no va tsunduxa leswaku va tihlayisa.