KU HONISIWA KA HOSI DZUMERI SWi NA SWIVUTISO

Hi Themba Chauke

Xiboho xo siya ehandle Hosi Dzumeri eka nhlengeletano wa tihosi ta 13 ta le Giyani swi tisile ku hlundzuka laha vanhu vo hlaya va kombiseke ku hlundzuka ka vona eka swiyenge swa mabulo swa fana na facebook na swin’wana, laha va hehlaka MEC wa CoGHSTA Basikopo Makamu hi ku voyamela etlhelo rin’we.

Ntirho lowu a ku ri wa swakudya swa namadyambu swo hlawuleka lowu a wu khomiwile hi ti 10 Dzivamusoko 2026, endhawini ya vuwiselo ya Vahlave eGiyani. Ntirho lowu a wu rhurheriwile hi Holobyenkulu Dok Phophi Ramathuba na MEC wa CoGHSTA Basikopo Makamu hi xikongomelo xo tiyisisa vuxaka exikarhi ka mfumo na tihosi.

Ku vuriwa leswaku CoGHSTA yi rhambile tihosi hinkwato ta le Giyani, ku katsa na leti ta ha ku vekiwaka, kambe ku siyiwa Hosi Dzumeri. Maendlelo lawa ma tisile ku ehleketelela leswaku i Hosi Ngove loyi a hoxeke xandla, leswi kwatiseke vaaki vo hlaya eGiyani.

Endzhaku ka siku ku vile na ntirho lowu, a ku ri na mpongo eka swiyenge swa mabulo laha vanhu a va hehla Hosi Ngove tanihi mutshamaxitulu wa tihosi exifundzenikulu, va vula leswaku hi yena a nga endla leswaku Hosi Dzumeri a nga rhambiwi hikuva hi ku ya hi yena a hi hosi leyinkulu na swona a nga na matimba yo pasisa nhluvuko emigangeni ya ka Dzumeri. Nkwetlembetano exikarhi ka tihosi letimbirhi swi endlile leswaku Holobyenkulu a tumbuluxa komiti yo lavisisa mhaka leyi, na swona komiti leyi se yi gimetile ntirho wa yona.

Hambileswi swi nga se tivisiwaka ximfumo, xiviko xa komiti xi vikiwa ku va xi kombisa leswaku Hosi Dzumeri u wela eka tihosi letikulu, ku nga ri hosi leyintsongo ku ya hi switifikheti swa yena. Ku tlhela ku vuriwa leswaku xi tlhela xi bumabumela leswaku Holobyenkulu a tekela enhlokweni Hosi Dzumeri tanihi hosi leyikulu. Xiviko xi ya emahlweni xi vula leswaku Hosi Ngove na Holobyenkulu va fanele ku angula eka mhaka leyi hi masiku ya 60.

Loko a vutisiwa leswaku hikokwalaho ka yini hosi Dzumeri a siyiwile eka swakudya swa namadyambu swo hlawuleka, muvulavuleri wa CoGHSTA, Tsakani Sheila Baloyi u vule leswaku mhaka leyi ya ha ri ku lavisisiweni, na swona ndzawulo a yi lavi ku kavanyeta vulavisisi. Kasi muvulavuleri wa yindlu ya vuhosi bya ka Dzumeri, Adam Mabunda, u bakanyele etlhelelo n’wangulo wa ndzawulo a vula leswaku leswi kova ku tumbela hi rintiho. U hehla leswaku leswi swi endlekile hikuva Hosi Ngove a lerisile MEC Basikopo Makamu, loyi ku vuriwaka leswaku u le kusuhi swinene na hosi Ngove, ku ka a nga rhambi Hosi Dzumeri.

“Nhlamuselo ya vona a yi twali, loko hosi Dzumeri a nga rhambiwanga na hosi Ngove a fanele a nga rhambiwanga,” ku vula Mabunda loyi a nga kombisa leswaku a ku fanele ku vile na ntirho wo simeka vuhosi eka malembe lama nga hundza laha tihosi ti pfuxetaka na ku titsarisela na mfumo, kambe ntirho lowu a wu va nga kona exikarhi ka tihosi letimbirhi hikuva ku ri na nkwetlembetano exikarhi ka tihosi leti.