VUKUNGUNDZWANI BYA TILAYISENSE TO CHAYELA
Hi Themba Chauke
Nhlangano wa swikolo swo chayela lowu tivekaka hi South African Driving School Operators Association (SADSOA) a wu khomile nhlengeletano eGiyani, laha wu paluxeke swihehlo swa vukungundzwani etindhawini to endla swikambelo swa maphepha yo chayela exifundzenikulu xa Limpopo.
Nhlengeletano lowu a wu khomeriwile eholweni ya vaaki ya le ka Thomo, hi ku rhangeriwa hi mutshamaxitulu wa nkarhinyana Benny Serokolo, hi xikongomelo xo lava tindlela leti nga herisaka vukungundzwani lebyi va byi boxeke. Ntirho lowu a wu ngheneriwile hi vinyi va swikolo swo chayela kusuka eka swifundzantsongo swa Waterberg, Sekhukhune, Capricorn, Vhembe na le Mopani.
Vanhu vo hlaya lava a va ri eka nhlengeletano lowu va kombisile ku vilela hi vukungundzwani lebyi nga kona hi van’wana va vatirhi eka switichi swo kambela maphepha yo chayela. Un’wana wa n’wini wa xikolo xo chayela, loyi a nga kombela ku tumbetiwa vito hi ku chavela ku tikiseriwa, u vule leswaku xiyimo etindhawini ta ka vona xi nyanyile ngopfu na swona vinyi va swikolo swo chayela a va na matimba. “Laha ndzi sukaka kona, vukungundzwani byi le henhla swinene, na swona vatirhi va le switichini swo kambela va tlhela va hi chavisela, na swona ku hava lexi hi nga xi endlaka,” ku vula yena.
U tlhela a hehla vatirhi va le switichini leswi hi ku tirhisa matimba ya vona eka tisisitimu ta vona ku kota ku nyika tilayisense to chayela hi vuxisi eka vadyondzi va swipuku ehandle ko chayela movha wo endla swikambelo. Ku vuriwa leswaku va tirhisa vuxokoxoko bya vinyi va swikolo swo chayela ehandle ka ntwanano.
“Tanihileswi mi swi tivaka, loko mudyondzi wa wena a tsarisiwile ku endla swikambelwana siku leri landzelaka, u boheka ku yisa movha wa wena exitichini ka ha ri na nkarhi. Vatirhi va tirhisa nkateko lowu ku teka vuxokoxoko bya wena ku nghenisa vadyondzi va swipuku eka tisisitimu ta vona ku nga se fika vadyondzi va hina,” u hlamusela ntshungu.
Ku ya hi yena, timovha leti a ti tirhisiwi, kambe ku tirhisiwa vuxokoxoko bya vona, xikan’we na mavito ma swikolo swa vona, leswi tirhisiwaka ku nyika tilayisense ta vanhu lava nga ri ki kona. U yile emahlweni a vula leswaku maendlelo lawa ma tolovelekile eka switichi swo hlaya exifundzenikulu, kambe vinyi va swikolo swo chayela va chava ku teka goza hi ku chavela ku tshikeleriwa.
Hi ku angula, nhlengeletano wu tekile xiboho xa leswaku ku fanele ku tumbuluxiwa xipano xo hlawuleka ku endzela tindhawu leti vikiwaka ti ri na vukungundzwani ku ya burisana na swiyenge leswi faneleke, Mhaka leyi yi languteriwa ku sungula eka masipala wa Fetakgomo eka mavhiki lama landzelaka ku nga se kongomiwa eka tindhawu tin’wana.
Hambiswiritano, Serokolo u lemukisile leswaku matshalatshala yo lwisana na vukungundzwani swi nga ha endla leswaku na vatirhi va le switichini va tlherisela. “Eka tin’wana tindhawu vinyi va swikolo swo chayela a va lavi leswaku hi nghenelela, hikuva loko hi heta ku burisana na vafambisi va switichi va sala va tikiseriwa. Vadyondzi va vona va tshamela ro hluleka mikarhi hinkwayo, na swona loko sweswo swi humelela swirho swi tlhela swi hi sola, va vula leswaku hi onhile swilo swa vona. Kambe xikongomelo xa hina i ku lwisana na vukungundzwani,” ku vula yena.
U nyikile xikombiso hi Khomixini ya Madlanga, laha a vuleke leswaku i xikombisa xa kahle xa leswaku ku hava xiyenge lexi nga ri ki na vutihlamuleri, a tshikelela hi nkoka wo ntlhontlha xiphiqo lexi xiyimo xi nga se tika swinene. “Swi le mavokweni ya hina ku kuma xintshuxo. Loko hi tshama hi khondla mavoko, xiyimo xi ta nyanya ku tlula mpimo,” ku gimeta Serokolo.