XITIFIKHETI XI XUNGETA CHELA MAFURA

Hi Themba Chauke

Nkwetlembetano hi vun’winyi bya misava swi veka ndhawu leyi ya ha ku akiwaka ya chela mafura eGiyani eka nxungeto endzhaku ka loko masipala wu arile ku sayina xitifikheti xo tirhisa ndhawu lexi lavekaka leswaku bindzu ri sungula ku tirha.

Mhaka leyi yi tisile swivilelo eka vatirhi, vaaki, na van’watipolitiki, lava chavaka leswaku kwalomu ka vatirhi va 20 va ta lahlekeriwa hi mitirho loko chela mafura yo pfala.

Sefiso Ndlamini, mufambisi wa Garaji ya Total leyintshwa, u vule leswaku vinyi va garaji va landzelerisile swilaveko hinkwaswo swa xinawu hi nkarhi wo aka ndhawu leyi, na swona va hlamarile swinene loko masipala wu khomeleta matsalwa mo hetelela ku pasisa ndhawu leyi.

“Loko hi nga se aka muako lowu, hi tiyisisile leswaku hi landzelela nawu, na swona tsalwa rin’wana na rin’wana ri rhumeriwile leswaku ri pasisiwa ri tlhela ri sayiniwa ehandle ka tsalwa ro hetelela,” ku vula yena. Ndlamini u yile emahlweni a vula leswaku vinyi va ndhawu va na xikongomelo xo antswisa migingiriko ya ikhonomi endhawini liya, loko hi hala tlhelo va tumbuluxa mitirho ya vaaki.

Hambiswiritano, masipala wa Giyani wu alana na swihehlo leswi hangalakaka na swiyenge swa mabulo swa leswaku masipala wu hlwerisa ku nyika xitifikheti xa vun’winyi bya ndhawu leswi fambelanaka na mufambisi wa masipala wa Giyani Vusi Khoza. Muvulavuleri wa masipala Steve Mavunda u vule leswaku masipala wu landzelela maendlelo lawa endzhaku ka ku kuma swivilelo leswi fambelanaka na misava ya laha chela mafura yi akiweke kona.

“Loko hi angula eka swiviko swa le ka swiyenge swa mabulo, leswi khumbhaka ndhawu liya na ku nyikela hi xitifikheti xa vun’winyi bya ndhawu eka garaji leyintswa na mufambisi wa masipala Vusi Khoza, masipala wu vula leswaku mhaka leyi a hi ntiyiso, na swona a swi tshamisekanga ku lumbeta mufambisi wa masipala,” ku vula Mavunda.

Mavunda u vule leswaku masipala wu tekile xiboho xo khoma xitifikheti endzhaku ka loko ku yisiwile swivilelo eka masipala hi vaaki lava vulaka leswaku chela mafura yi teka na swiphemu swa misava ya vona.

“Endzhaku ka ku kuma xivilelo xa muxaka lowu, i maendlelo ma ntolovelo ma mufambisi wa masipala ku yima nyana a tiyisisa ntiyiso wa swivilelo a nga se hetisisa mhaka ya matsalwa ya muxaka lowu,” u ya emahlweni, laha a nga vula leswaku mufambisi wa masipala u fela ntsena ku endla ntirho lowu a faneleke ku wu endla tanihi munhu la nga na vutihlamuleri byo endla ntirho lowu, leswi nga endla leswaku masipala wu yisiwa ekhoto.

Kasi hi hala tlhelo, swirho swa khale swa nhlangano wo hlayisa vadyuhari wa le Giyani lowu tivekaka hi Giyani Care of the Aged, leswi paluxiweke eka papila ra swivilelo, swi tlhele swi humesa matitwelo ya swona. Ku ya hi vona, nkwetlembetano wu sungurile hi Mhawuri lembe leri nga hundza, loko va ringeta ku teka xiphemu xa rivala ra mitlangu ku aka vumaki bya ndhawu ya chela mafura.

“A ku ri ti 25 Mhawuri 2024 loko va fika va hi tshikisa ku khulela jarata ra hina leri a hi lava ku endla rivala ra mitlangu,” ku vula un’wana wa swirho loyi a nga lavangiki ku boxiwa vito hi ku chavela ku sapeteriwa. “Va tile ku ta hi vutisa leswaku hi endla yini eka misava ya vona, na swona loko ha ha hlamala, va tile na gandaganda ra vona va susa rihlampfu eka misava ya hina,” ku vula yena.

Mhaka leyi yi timeriwile hi maphorisa. “Leswi hi swona swi nga endla leswaku hi sungula ku lava tihlamulo hikuva i khale misava leyi yi ri ya hina. Hi endlile xikombelo hi lembe ra 1987 ehansi ka mfumo wa Gazankulu ku nga se va na timasipala,” wa hlamusela laha a nga vula leswaku xikombelo xa vona xi pasisiwile hi lembe ra 1988 laha va nga veka rihlampfu hi lembe ra 1993. Mhaka leyi yi ta ya twiwa hi khoto ya le henhla ya Majisitarata wa Mutale eka xifundzantsongo xa Vhembe hi Ravumbirhi 19 Mudyaxihi 2026.