VAYIMANI VA TSHIKA BYALA

Hi Mapula Glashy Makoto

Xiviko lexintshwa kusuka eka AWARE.org xi kombisa leswaku vanhu va le Limpopo va tiva switsongo hi makhombo ya ku nwa byala loko va tikile.
56% wa vanhu lava kamberiweke eLimpopo va vula leswaku va swi tiva leswaku byala byi nga vavisa n’wana loyi a nga si velekiwaka naswona nhlayo hinkwayo ya tiko ra Afrika-Dzonga i 78%.

Xiviko lexi xi kume ripfumelo ro tala leri kanetaka mhaka leyi, tiphesente ta 37 wa vanhu ti ehleketa leswaku byala lebyi swekiweke ekaya kumbe lebyi nga riki enawini byi hlayisekile ku tlula byala lebyi xaviwaka exitolo.

Tiphesente ta vanhu ta 26 ti tshemba leswaku xirho xa mbeleko xi sirhelela n’wana eka byala. Fetal Alcohol Spectrum Disorder (FASD) i vuvabyi byin’wana lebyi nga ni swiphiqo swa vutomi leswi vangiwaka hi loko n’wana a hlangana na byala a nga si velekiwa.

Vativi va rihanyo va vula leswaku a ku na muxaka lowu hlayisekeke, mpimo kumbe nkarhi wo nwa loko u tikile. AWARE.org yi vula leswaku leswi kumiweke swi kombisa leswaku ku laveka dyondzo yo tala ya rihanyo ya laha kaya.

Mokebe Thulo, Mutshamaxitulu wa nhlangano lowu, u vule leswaku vatirhi va swa rihanyo na varhangeri va vaaki va fanele va dyondzisa vavasati leswaku va tshika ku nwa byala loko va tikile leswaku lava nga langutela va kuma vuxokoxoko na nseketelo lowu faneleke.

AWARE.org yi tirha na mindyangu, vatirhi va swa rihanyo na miganga hi ku tirhisa pfhumba ra yona ra #SoberPregnancies ku lemukisa na ku hunguta khombo.