MEC a pfula Swikolo Ximfumo

Hi Orlando Chauke

MEC wa dyondzo, exifundzheninkulu xa Limpopo, Mavhungu Lerule-Ramakhanya, u pfurile ximfumo swikolo swi mbirhi swintshwa emigangeni ya le ka Mphakane na le ka Mushiyani, leswi ku nga pfhumba ra Ndzawulo ya Dyondzo exifundzheninkulu ro antswisa miako ya dyondzo. Emugangeni wa ka Mphakane, xikolo xi akiwile kusukela ehansi, hikokwalaho ka xilaveko xa ndhawu yo dyondzela eka yona.

Kasi emugangeni wa ka Mushiyani, Ndzawulo yi wisile xikolo xa khale lexi a xi hlakarile, kutani ku akiwa xikolo xintshwa hi ndlela ya ximanguvalawa ku fikelela swilaveko swo dyondzela.

“Loko hi vulavula hi ku aka swikolo, a hi nyiki ntsena miako yo pfumala nchumo. Masikulawa, hi tiyisisa leswaku xikolo xin’wana na xin’wana lexi endleriwaka vaaki xi ta xi helerile hi vhanichara, ku vula MEC hi nkarhi lowu a nyikela xikolo xa le hansi xa Mphakane eka vaaki.

U hlohloterile swirho swa huvo ya vurhangeri bya xikolo ku tiyisisa leswaku xikolo xi tshama xi hlayisekile hi mikarhi hinkwayo. “Tanihi ndzawulo, hi tirhile ntirho wa hina wo aka xikolo, kambe sweswi i vutihlamuleri bya n’wina ku tiyisisa leswaku xikolo xi tshama xi ri eka xiyimo xa kahle. Mi nga vuli leswaku ‘va ta vuya va ta lunghisa loko swin’wana swi tshoveka’ mi fanele ku teka pfhumba ro hlayisa swilo hinkwaswo,” MEC wa hlamusela.

“Eka vadyondzi va mina, ndzi lava ku vula leswi: Loko u rhandza xilo hi mbilu ya wena, wa xi hlayisa. Endlani leswaku mi hlayisa xikolo lexi ku fana na loko xi ri xa n’wina. Mi fanele ku twisisa leswaku xikolo lexi i xa n’wina, i xa vaboti na vasesi va n’wina lava va ha taka.”

Kasi, Boyzen Mabunda, loko a vulavula hi ku yimela vukosi bya ka Dzumeri, u amukerile pfhumba ra Ndzawulo ro aka swikolo swa vaaki, laha a vuleke leswaku leswi swi ta herisa ku rindzela ko leha ka ku pfumaleka ka xikolo emugangeni.

“Swi endla nkarhi wo leha kusukela loko hi komberile xikolo endhawini ya hina, naswona namuntlha ndzawulo yi swi hetisisile,” wa hlamusela. Loko a kombisa hi migingiriko yo kombisa ku vilela hi vaaki enkarhini lowu wu hundzeke, Mabunda u vurile leswaku “ndlela leyi hi yi fambeke leswaku hi kuma xikolo lexi a ku nga ri ndlela ya kahle yo kombisa ku khensa eka mfumo.”

“A hi pfala magondzo hi maribye, mitsandza na swin’wana swilo ku kondza va hi yingisela. Kambe sweswi xikolo xi kona, swi le mavokweni ya hina ku xi hlayisa na ku tiyisisa leswaku rixaka leri ra ha taka ri kuma xikolo xi ri eka xiyimo xa kahle,” wa hlamusela.

Meyara wa masipala wa Giyani Thandi Zitha, na yena u komberile vaaki ku hlayisa xikolo na ku endla eswaku ku va na vuhlayiseki, laha a kombiseke leswaku vadyondzisi va ya xikolweni ku ya dyondzisa ntsena laha a kombiseke keswaku vutihlamuleri hinkwabyo byi le mavokweni ya vaaki.

“Mikarhi yin’wana, tanihi Huvo ya vufambisi bya Xikolo, swi na nkoka ku teka nkarhi mi famba mi valanga muako wa xikolo ku tiyisisa leswaku xikolo xi hlayisekile,” meyara wa hlamusela, laha a kombiseke leswaku Ndzawulo yi ta vuya ku ta aka muako wa ndhawu yo hlayisa switirhisiwa swa mphakelo wa swakudya swa vana va xikolo.