Murhi wo Sivela Mukhuhlwani
Hi Mkateko Ndlovu
Nhlayo ya vanhu lava khomiwaka hi vuvabyi bya mukhuhlwani yi ya yi tlakuka siku na siku leswi swi ta endzaku ka timpfula ta matimba leti a ti ri kona Mavhiki lawa ya hundzeke. Eucalyptus oil hi wun’wana murhi lowu wupfunaka vanhu eka vuvabyi bya mukhuhlwana. Eucalptus oil i murhi lowu humaka eka matluka ya nsiya wa Biligomo,lowu
tumbulukaka etikweni ra Australia.Murhi lowu wu na tikhampowundi to fana na Eucalyptol leti tivekaka tanihi cineole leyi endlaka kwalomu ka 70 na 90 wa tiphesete wa nhlayo wa yona.
Eucalyptus oil i murhi lowu wu nga kamberiwa hi vativi va sayense Eucalyptus oil hi yin’wana leyi pfuneke ngopfu rixaka ra Afrika-Dzonga hi nkarhi wa covid 19 hi lembe ra 2019 na 2021 , kambe nasweswi murhi lowu vanhu va wutirhisa ngopfungopfu loko va vabya mukhuhlwani, naswona wutirhisiwa hi vanhu lavankulu.Vativi va sayinsese va kombisa leswaku a swi fanelanga leswaku vana lava ntsongo va wu tirhisa hikuva wu na switandzaku swo ka swi nga ri kahle laha va kombisaka leswaku hi lembe ra 2014 na 2018 ku paluxiwile switandzhaku swo ka swi nga ri kahle hi murhi lowu eka vana lavantsongo.Murhi lowu wu nga va kahle eka van’wana vanhu kambe eka van’wana vanhu wu nga va nga switandzaku.
Murhi lowu wa swi kota ku lwisana na switsongwatsongwana hi ku hambana ka swona laha wu lwisanaka na vuvabyi bya mukhuhlwani, ku pandza ka ti mayisele na swin’wana swotala,vanhu votala lava khomiweke hi vuvabyi bya mikhuhlwana va aravela hi wona va kombisa leswaku endzaku ka ku arhavela swifuva swa vona swa pfuleka,laha va kombisaka leswaku eucalyptus yi nga kota ku lawula vuvabyi byo fana na asthma,bronchitis,fluenza na swin’wana swotala.
Eucalyptus oil i murhi lowu swikotaka ku lwisana na xitsongwatsongwana lexi endlaka leswaku munhu a va na risema ro nuhwa leri humaka enon’weni. Kasi madokodela ya xintu ya tirhisa matluka ya nsinya wa xibaha, madokodela ya xintu ya kombisa leswaku xibaha i murhi lowu kotaku ku tshungula vuvabyi byo tala lebyi katsaka
mikhuhlwani,ntshuxa ku pfimba, tshungula dari naswin’wana swo tala.
Madokodela ya xintu ya kombisa leswaku va tirhisa matluka ya nsinya wa xibaha va xi chela non’weni xi ri karhi
xitsamkama va cakunya, unga hiselela matluka ya xona kutani u arhavela. Kuya hi madokodela ya xintu va kombisa leswaku matluka ya xibaha a ya fanelanga ya tirhisiwa hi vana lavantsongo.
