Vaehleketeleriwa vanharhu va khomiwa

Hi Orlando Chauke

Maphorisa lawa ya tirhanaka na ntirho wa Vala Umgodi eka swifundzhantsongo swa Mopani na Vhembe, ya kotile ku pfala migodi leyi nga riki enawini eka tindhawu to hlaya. Leswi swi landzerile ntirho lowukulu eGiyani hi Sonto lowu nga hundza, laha ku nga khomiwa vanhu vanharhu hi ku lulamisa switirhisiwa leswi nga ha vaka swi ri na nsuku.

Mhaka leyi yi humelerile kwalomu ka awara ya mune nimadyambu, naswona maphorisa ya khome vatirhi vanharhu va le mugodini lava nga riki enawini endhawini yin’wana eGiyani. Loko maphorisa ya fika, vaehleketeleriwa va tsutsumele swihlahleni, kambe ya swi kotile ku khoma un’wana wa vona, loyi a nga muaki wa matiko mambe wa malembe ya 34 hi vukhale loyi a nga riki na maphepha lama faneleke.

Endzhaku ko vutisiwa swivutiso, muehleketeleriwa u yise maphorisa emugangeni wa Mphamphuli exifundzhenintsongo xa Vhembe, laha ku nga endliwa ntirho wun’wana endlwini leyi ehleketeleriwaka kuva yi tirhisiwa ku lulamisa swicelwa swa nkoka. Loko maphorisa ya secha ndhawu leyi, ya khomile vaaki vambirhi va Afrika-Dzonga, va malembe ya 35 na 47, laha va nga kumeka loko va ri karhi va lulamisa switirhisiwa leswi ku ehleketeleriwaka leswaku swi na nsuku.

Swa ha te tano, maphorisa ya teke switirho swo hlayanyana ni swilo leswi tirhisiwaka eku ceriweni loku nga riki enawini, swo tanihi swipedi, swipikiri, minkwama ya swilo leswi ku ehleketeleriwaka leswaku swi ni nsuku, tijeneretara, tihamula, tichizele ni tintambhu ta gezi.

Maphorisa ya tlhele ya teka mali leyi nga paluxiwangiki na movha wa Ford Ranger wo basa, lowu ku tshembiwaka leswaku wu tirhisiwile ku fambisa switirhisiwa swa migodi leswi nga riki enawini ku suka endhawini ya migodi ku ya endlwini leswaku swi ya emahlweni swi lulamisiwa. Ku khomiwa loku i xiphemu xa matshalatshala lamakulu yo yimisa migodi leyi nga riki enawini na ku hahlula tinetiweki leti katsekaka eka mabindzu lama nga riki enawini ya swicelwa.

Vaehleketeleriwa vanharhu lava nga khomiwa va ta ya ekhoto ya majistarata ya Giyani ku nga ri khale, va langutane na swihehlo swo lulamisa switirhisiwa leswi nga na nsuku swi nga ri enawini. Muehleketeleriwa wo sungula u ta tlhela a langutana na swihehlo swo engetela swo tlula nawu wa vuhlapfa, tanihi leswi swi kumiweke leswaku a ri etikweni a nga ri na maphepha lama faneleke.

Maphorisa ya swi veke erivaleni leswaku ya ta ya emahlweni ya teka magoza yo tiya eka vanhu lava katsekaka eka migodi leyi nga riki enawini, naswona ku kunguhatiwile ku khomiwa na matirhelo yo tala tanihi xiphemu xa matshalatshala ya vona yo yimisa migingiriko leyi.

Khomixinara wa Maphorisa wa Xifundzankulu eLimpopo, Lieutenant General Thembi Hadebe, u bumabumerile Xipano xa maphorisa lexi tirhanaka na ntirho wa Vala Umgodi eka ntirho wa vona wo tiyimisela, a vula leswaku: “Ntirho wo tano a wu laveka ku pfuneta ku lulamisa mintlhontlho leyi yaka emahlweni leyi vangiwaka hi migingiriko ya migodi leyi nga riki enawini exifundzheninkulu.”